کد خبر: ۳۲۲۶۴۹
۲۲ دی ۱۳۹۸ - ۱۰:۵۵
0
پول نیوز-یک کارشناس برجسته اقتصادی درباره آسیب ها و پیامدهای ناشی از رشد بی رویه و بسیار زیاد نقدینگی اعتقاد دارد اگر نقدینگی به بخش تولید وارد نشود، افزایش نرخ تورم گریز ناپذیر است.

پول نیوز- بررسی دقیق آمارهای اقتصادی کشورمان نشان می دهد که در هر دوره ریاست جمهوری و در سه دهه اخیر، حجم نقدینگی در ایران افزایش پیدا کرده و هر هشت سال، یکبار حجم نقدینگی چندین برابر شده و از طرفی، بخش مولد و تولیدی اقتصاد ایران،به هیچ وجه قدرتمند نشده و صادرات آن به همین میزان ضعیف تر شده است.

در گفت و گویی که با دکتر محمود جامساز، اقتصادددان ایرانی داشتیم علل و عوامل افزایش چند برابری نقدینگی و تورم های اکثرا دو رقمی کشور مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

 

* بر اساس آمارهایی که وجود دارد در ابتدای دولت سازندگی نقدینگی در سال 1368 رقمی معادل 1880 میلیارد تومان بوده است و در سال 1376 یعنی سال پایانی ریاست جمهوری آقای هاشمی حجم نقدینگی از مرز 13 هزار و 430 میلیارد تومان گذشت که بر این مبنا، در مدت هشت سال، نقدینگی تقریباً 7 برابر افزایش پیدا کرد؛ به نظر جنابعالی، این مقدار جهشی نقدینگی به چه دلایلی بوده که تورم 49 درصدی زمان آقای هاشمی هم اتفاق افتاده است؟

تورم، افزایش سطح عمومی قیمت ها بوده که در عین حال به معنای کاهش ارزش پول است. اقتصاددانان، تورم را در اثر افزایش نقدینگی یا افزایش حجم پول دانسته اند و انتشار اسکناس و ورود پول پُر قدرت به چرخه پولی کشور در این زمینه نقش دارد.

رشد بالای قیمت ها در اقتصادهای آزاد و رقابتی، باعث رونق اقتصادی  می شود ولی تورمی که ما از آن صحبت می کنیم یک رشد افسار گسیخته و نامنظم قیمت است. تورم از منافذ مختلفی وارد چرخه اقتصادی کشور  می شود که بطور مثال می توان گفت این جریان گاهی از طریق کشش تقاضا و گاهی از ناحیه فشار هزینه و یا به دلیل ترکیب این دو عامل، مشهود می شود و در نهایت سطح عمومی قیمت ها افزایش پیدا می کند.

در دوره آقای هاشمی، نیز بازسازی خسارت های زمان جنگ عملی شده و چندین میلیارد دلار از خارج از کشور وام گرفته شده و ورود این رقم به چرخه بازسازی اقتصاد تورم 49.4 درصدی سال 1374 در ان دوره اتفاق افتاد.

 

*چه عواملی دیگری موجب شد تا در دوره ریاست جمهوری آقای هاشمی آمار نقدینگی کشور 7 برابر افزایش پیدا کند و ما شاهد این باشیم که اقتصاد کشور به سمت بحران افسار گسیخته تورمی پیش برود؟

 

وقتی تورم اتفاق می افتد، باید از طریق اِعمال سیاست های پولی و مالی، مبتنی بر الزامات علم اقتصاد، آن را مهار کرد و البته انواع دیگر تورم مثل تورم روانی و تورم پولی هم داریم که ناشی از افزایش حجم پول و نقدینگی بوده و عمومی ترین نوع تورم است.

نوع دیگر تورم، تورم ساختاری بوده که ممکن است به علت نارسایی ها و ناکارآمدی های بنیادین سیستم اقتصادی و فقدان نیروی کار متخصص و فقدان تکنولوژی به وجود بیاید.

حال زمانی پول پُر قدرت وارد چرخه اقتصاد می شود که دولت در اثر کسری بودجه از منابع بانک مرکزی استفاده کرده و اسکناس منتشر شود ؛ که در نهایت انتشار اسکناس به دلیل ورود چنین پول پُر قدرتی به چرخه اقتصاد آثار تورمی وحشتناکی روی سطح قیمت ها دارد.

 

رشد نقدینگی باتلاقی برای اقتصاد ایران است

 

باید اشاره کرد که با چاپ اسکناس، پایه پولی کشور بالا رفته و موجب افزایش بدهی خالص دولت به بانک مرکزی می شود، از سویی ضریب فزاینده پولی هم در  این مقطع بر بدنه اقتصاد تاثیر گذاشته و ایجاد نقدینگی می کند و حاصل این نقدینگی بر اثر فعل و انفعالات اقتصادی کشور نیست بلکه پول پر قدرتی است که خارج از گردش پولی وارد سیستم اقتصادی می شود و نکته مهم این است که تورم از طریق وام و استقراض خارجی هم پدیدار می شود چرا که وام خارجی، هم بعنوان پول پُر قدرت محسوب شده و تقاضا را بالا می برد.

 

*تبعات اقتصادی در این وضعیت چگونه نمایان می شود؟

 

وقتی تقاضا بالا می رود عرضه ثابت مانده و بر این اساس چون عرضه ثابت مانده، سطح قیمت ها بالا می رود. البته با سیاست های مختلف پولی و مالی یا سیاست های اقتصادی، می توان تورم را مهار کرد ولی اگر سیاست های پولی یا مالی بر اساس واقیعت های اقتصاد نبوده و یک استراژی قوی پشت آن نباشد، نتیجه این سیاست ها، تورم است.

وقتی دولت دستمزدها را بالا ببرد و یا هزینه های تولید  مانند هزینه برق و خدمات تولیدی را افزایش بدهد، سطح عمومی قیمت ها  به طور خودکار بالا رفته و قیمت های نسبی افزایش پیدا می کنند؛ از طرف دیگر قیمت نهاده های تولید به عنوان خوراک کارخانه های تولیدی، نیز به همین بحران دچار شده و در نهایت قیمت تمام شده محصولات تولیدی هم بالا می رود.

با اشاعه و دربرگیری همین رویه ، چرخه معیوبی ایجاد شده و به طور مکرر قیمت ها افزایش پیدا می کند و منجر به وقوع یک بحران اقتصادی می شود و دولت برای پیشگیری از این تحرکات باید سیاست هایی را پیش بگیرد تا تقاضا کاهش پیدا کرده و تورم کنترل شودکه اگر این رویه بدرستی اجرا نشود بستر های افزایش تقاضا و ثابت ماندن عرضه، قوت گرفته و موجب می شود تا تورم بالا رود و تمام این گفته ها برپایه علم اقتصاد است اما از آنجا که اقتصاد ما دولتی است، در نتیجه از الزامات علم اقتصاد پیروی نمی کند.

 

*در دوره ابتدای انقلاب برای توزیع عادلانه ارزاق سیستم کوپنی کالاهای یارانه ای صورت گرفت  و با شروع جنگ اقتصاد کشور دچار بحران شد و بعد از آن در دولت آقای هاشمی پوضعیت نقدینگی کشور 8 برابر شد؛این افزایش چقدر موجب رکود اقتصاد کشور شد و آیا دلایل این رکود اخذ وام های خارجی توسط دولت هاشمی بوده است؟

 

دوره جنگ، یک وضعیت خاص را به کشور وارد شد ولی وضعیت بعد از جنگ یعنی زمانی که  آقای هاشمی رئیس جمهور شدند، قرار بود که زیرساخت های کشور تاسیس شود؛ ما برای تاسیس زیرساخت،نیازمند پول بودیم که بخشی از آن از طریق وام خارجی و بخشی دیگر از طریق فروش نفت و صادرات آن تامین شد.

البته در دهه های اخیر به خاطر استفاده بی رویه و نامطلوب از درآمدهای نفتی و به نوعی هدر دادن آنها، ما نه تنها از توسعه عقب ماندیم بلکه اصولاً همه سیاست ها بر محور نفت بوده و اصلاحات ساختاری در کشور انجام نشده است،یعنی ساختار ما یک ساختار اقتصاد نفتی و دولتی بوده که با خودش رانت و فساد را به همراه آورده است. من  اعتقاد دارم در زمان ریاست جمهوری آقای هاشمی رفسنجانی باید اصلاحات ساختاری انجام می شد  اما متاسفانه این اتفاق به وقوع نپیوست.

*چرا دولت سازندگی این ساختارها را صورت نداد؟

ما در زمان هاشمی رفسنجانی، درآمدهای نفتی و استقراض پول از خارج داشتیم و دولت هم از بانک مرکزی پول هنگفتی گرفت ولی چون سوء مدیریت در این برهه به نحوی بود که تخصیص منابع به درستی انجام نشد متاسفانه ما روی ریل توسعه نیفتادیم و اساساً سیاست های مالی و پولی که در زمان آقای هاشمی رفسنجانی اعمال شد، تورم زا بود.

از سویی با ایجاد چنین تورمی و افزایش نقدینگی این سرمایه باید در جهت تولید و توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال حرکت کرده و بیکاری را کاهش می داد، اما این اتفاق رخ نداد چرا که می توانست برای توسعه اقتصادی و رفاه جامعه موثر باشد ولی متاسفانه به علت عدم تخصیص بهینه منابع، در آن زمان بسیاری از آن منابع هرز رفته و باعث افزایش تورم شد.

 

رشد نقدینگی باتلاقی برای اقتصاد ایران است

 

باید اعلام کنم که تورم در زمانی افزایش پیدا می کند که نقدینگی به سمت حوزه های غیر تولید مانند سفته بازی و سوداگری یا ایجاد بازارهای سیاه و موازی ارز و سکه و ملک و زمین که این موارد به هیچ عنوان توسعه اقتصادی نمی کنند و باعث ضعیف شدن اقتصاد و نظام مالی کشورمی شوند.

از سویی به دلیل این که ساختار اقتصادی ما، یک ساختار متصل به دولت است و از طرفی اقتصاد  ما با سیاست ممزوج شده، جدا کردن آنها از همدیگر عملا غیر ممکن است ضمن آنکه سوال مهم این است که چرا اقتصاد ما در زمان آقای هاشمی رفسنجانی به آن بن بست برخورد کرده و تورم ایجاد شد،به این علت بود که پایه ساختار اقتصادی ما به طور نامناسبی گذاشته شده و دولت خود را همه کاره این مسائل کلان دانست.

پس از اتمام فعالیت 8 ساله دولت هاشمی رییس جمهور بعدی هم رقم 13 هزار میلیارد تومان را از دولت سازندگی تحویل گرفته و دولت آقای خاتمی نقدینگی را با رقم 68 هزار میلیارد تومان تحوبل دولت بعدی یعنی دولت آقای احمدی نژاد داد یعنی حدود شش برابر.

دولت آقای احمدی نژاد، آن مقدار نقدینگی را تحویل گرفت و آن را افزایش داده و رقم 470 هزار میلیارد تومان نقدینگی را تحوبل دولت آقای روحانی داده یعنی هفت برابر شد؛ از طرفی، الان در دولت آقای روحانی نقدینگی به بیش از 2 هزار هزار میلیارد تومان رسیده.


* چرا در هر دوره 8 ساله ما باید شاهد افزایش بی رویه نقدینگی کشور باشیم؟

دلیل آن این است که دولت ها روز به روز بزرگتر شده و هزینه های جاری آنها، بسیار بالا رفته است؛ از سویی با وجود سیاستهای کلی نظام دایر بر کوچک سازی و چابک سازی  دولت، ما می بینیم دولت از زمان آقای احمدی نژاد و حتی در زمان دولت آقای خاتمی، هیچوقت به موضوع کوچک سازی دولت اهمیت ندادند و هرروز ما شاهد فربه شدن آنها هستیم.

رشد نقدینگی باتلاقی برای اقتصاد ایران است

خصوصی سازی شرکت های دولتی هم که از ابتدابه عنوان یکی از اصل های نظام مطرح شد به نحو اسفباری اجرا شد و ثروت های ملی نابود شد و به جای این که کارخانجات بزرگ به طور جدی فعال شوند، این کارخانه ها به افراد غیر صنعتگر داده شدند و درنهایت شاهد متلاشی شدن صنعت و اقتصاد کشور به دست مدیران ناکار آمد شدیم.

 

 

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
گزارش مجامع بیشتر
سود ۲۰۰ ریالی در جیبت سهامداران «سپ»

سود ۲۰۰ ریالی در جیبت سهامداران «سپ»

مجمع عمومی عادی سالیانه سهامداران شرکت «پرداخت الکترونیک سامان کیش» با حضور۹۰ درصد از سهامداران تشکیل شد.
سود ۷۰ تومانی برای سهامداران «واتی»

سود ۷۰ تومانی برای سهامداران «واتی»

مجمع عمومی عادی سالانه صاحبان سهام شرکت «گروه سرمایه‌گذاری آتیه دماوند» صبح روز گذشته به دلیل شیوع ویروس کرونا و طبق دستورالعمل سازمان بورس، به صورت آنلاین و با حضور مدیرعامل، هیئت مدیره و ۸۱/۲۹ سهامداران شرکت برگزار شد.
«ایران خودرو» و افزایش سرمایه ۲ هزار درصدی

«ایران خودرو» و افزایش سرمایه ۲ هزار درصدی

مجمع عمومی فوق‌العاده صاحبان سهام، به افزایش سرمایه ثبت شده ایران‌خودرو رای مثبت داد.
پربازدید
پرطرفدارترین
برای دریافت خبرنامه پول نیوز ایمیل خود را وارد نمایید: