April 2020 09 / پنجشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۹
گفت و گوی پول نیوز با مدیر اسبق مرکز مطالعات اقتصادی بورس تهران:
کد خبر: ۳۲۱۹۶۶
۲۹ آذر ۱۳۹۸ - ۰۹:۳۸
0
پول نیوز - مدیر اسبق مرکز مطالعات اقتصادی بورس تهران اعتقاد دارد افزایش یکسان قیمت سهام برای همه شرکت ها ، نه منطقی و نه از نظر علمی، قابل قبول است.

افزایش قیمت کدام سهام بورس ایران، قابل توجیه است؟

به گزارش خبرنگار پول نیوز- شاخص کل بورس تهران از رقم 201 هزار واحد در اواخر فرودین 1398 به بیش از 350 هزار واحد افزایش پیدا کرده و به این صورت افزایش 74 درصدی را در تاریخ بازار سرمایه ایران(بورس) به ثبت رساند.


افزایش 74 درصدی در مدت تقریباً 7 ماه، در حالی اتفاق افتاد که نرخ تورم اعلامی از سوی مرکز آمار ایران، به بالای 40 درصد در مهر 1398 رسیده است.


در گفت و گو با دکتر بهمن آرمان اقتصاددان و مدیر مرکز مطالعات اقتصادی بورس تهران در سال های 1371 تا 1376، افزایش جهشی شاخص کل بورس تهران، مورد ارزیابی قرار گرفته است.

در ذیل گفت و گوی پول نیوز با دکتر بهمن آرمان را  می خوانید.


*****

افزایش قیمت کدام سهام بورس ایران، قابل توجیه است؟

*شاخص کل بورس در آخرین روز کاری سال 1396 به 96 هزار واحد رسیده بود و ارزش کل بازار سرمایه 382 هزار میلیارد تومان بود. در 27 آذر 1398 شاخص بورس به 350 هزار واحد و ارزش کل بازار به 1213 هزار میلیارد تومان یعنی بیش از یک تریلیون تومان رسید.

آقای دکتر آرمان، با توجه به سوابق حضرتعالی در بورس تهران و آشنا بودن شما با حوزه بازار سرمایه، فکر می کنید که بورس به اوج خودش در این مرحله از رشد رسیده یا خیر؟

 

-رشد بورس، پارامترهای مختلفی دارد و باید رشد را با آنها بسنجیم یا اصولاً تعریف کنیم. یک پارامتر، ابعاد بازار سرمایه یا ارزش جاری سهام در بورس است. بورس ایران با نرخ دلار فعلی که حدود 13 هزار و 500 تومان است، کمتر از 90 میلیارد دلار می شود.


در صورتی که اگر به سایر بورس های منطقه نگاه کنیم، مثلا ارزش جاری بورس عربستان، تا قبل از عرضه سهام شرکت نفتی آرامکو، بیش از 600 میلیارد دلار بوده است یعنی تقریباً 7 برابر ارزش بورس تهران.


در هر صورت بورس ایران، بورس بسیار کوچکی است. ارزش سالانه تولید ناخالص داخلی اقتصاد ایران، حدود 400 میلیارد دلار است. چیزی حدود 90 میلیارد دلار از این 400 میلیارد دلار، ارزش بورس ایران است.


بورس تهران هنوز دچار دگردیسی لازم نشده و در حد کودکی خودش باقی مانده است. ضمن این که قانون جدید بازار سرمایه هم، دارای اِشکالات بسیار اساسی است.

 

* برخی کارشناسان بر این نظرند که تورم در زمینه بالا رفتن ارزش ریالی بورس ایران موثر بوده است. شما چه نظری دارید و آیا فکر می کنید شاخص بورس همچنان روند صعودی و شتابان کمتر از دو سال اخیر خود را ادامه می دهد و یا این رشد متوقف خواهد شد؟

 

-البته یک مقدار از این رشد به خاطر تورم است. واقعا نیاز به بررسی جدی دارد تا در این مورد صحبت کنم که بورس به اوج خودش رسیده یا ادامه پیدا می کند یا کاهش پیدا می کند یا پدیده ای به نام حباب وجود دارد اما؛ یک موضوع را به یاد دارم که بورس ترکیه در یک زمانی، همراه با تورم بسیار سنگین بود و در برخی سال ها حتی نرخ تورم ترکیه به 70 یا 80 درصد هم می رسید، دولت ترکیه اجازه داده بود متناسب با نرخ تورم، شرکت ها برای حفظ ارزش دارایی سهامداران، اقدام به صدور سهام جایزه کنند.
به این ترتیب، در ترکیه ارزش دارایی های افراد را حفظ می کردند. به نظر من، این روش در ایران هم می تواند پیاده شود.

 

*اما با وجود تورم 41 درصدی آبان 1398 و کاهش ارزش پول ملی در برابر ارز، عملا همان افزایش سابق بورس ترکیه، به نحوی دیگر در بورس تهران رخ داده و شاخص کل و ارزش کل بازار چند برابر شده است. نظرتان چیست؟

 

-شاید نوسانات بورس، یک مقدار متاثر از آن مساله باشد که به هر صورت نرخ تورمی وجود دارد و ارز 7 تومانی یا 500 تومانی یا 1000 تومانی، دیگر وجود ندارد. در نتیجه ارزش جایگزینی واحدهای تولیدی موجود، خیلی بالاتر از رقم های پیشین است.
یک نکته مهم دیگر وجود دارد. تعداد زیادی از واحدهای تولیدی ما، عملاً دارای ارزش جایگزینی نیستند. یعنی با ماشین آلات بسیار کهنه و با تکنولوژی بسیار قدیمی، تولید می کنند. این نوع شرکت ها در دوره 40 ساله اخیر، خیلی کم و در موارد استثنایی، تکنولوژی خود را به روز کرده اند.

افزایش قیمت کدام سهام بورس ایران، قابل توجیه است؟


*همین کارخانه هایی که به نظر شما فرسوده هستند، ارزش ریالی سهام آنها در بورس تهران افزایش پیدا کرده است. این چه معنی می دهد؟

 

-بسیاری از افزایش قیمت هایی که ما داریم می بینیم جای بحث دارد. فرض کنید صنعت خودرو سازی ایران را در نظر بگیرید. ممکن است قیمت سهام آنها بالا رفته باشد اما؛ اگر یک شرکت خارجی بخواهد آنها را بخرد، با این قیمت ها نمی خرد.
به دلیل این که ماشین آلات آنها قدیمی است، اتومبیل هایی تولید می کنند که دارای استانداردهای روز جهان نیستند و اصولاً قابل استفاده هم نیستند.
من تصور می کنم آن اتفاقی که در زمان فروپاشی شوروی اتفاق افتاد، در ایران و اقتصاد ایران هم اتفاق بیفتد. به نظر من، آن اتفاق رخ خواهد داد.
در شوروی هم، اتومبیل تولید می کردند اما؛ زمانی که فروپاشی اتفاق افتاد، عملاً دیدند اتومبیل هایی که تولید می کنند کیفیت ندارد و کسی آنها را خریداری نمی کند و قابل رقابت با تولیدات خارجی نیست.

 

*جنابعالی درباره شرکت های پتروشیمی فعال در ایران و حاضر در بورس چه نظری دارید؟

 

-در حال حاضر واحدهای پتروشیمی که داریم، بر اساس پتنت های بسیار قدیمی به تولید مشغول هستند و کیفیت تولیدات آنها در حد کیفیت تولید محصولات پتروشیمی عربستان سعودی نیست.
در میان صنایع ما که در بورس حاضر هستند، فولاد مبارکه و تا حدودی فولاد خوزستان و فولاد خراسان، تکنولوژی های روز را دارند.

 

*فولاد مبارکه چه وضعیتی دارد که افزایش ارزش سهام آن را طبیعی می دانید؟

 

-درباره شرکت فولاد مبارکه باید بگویم من شخصاً از مدیران دوره ساخت آن بودم و از آن اطلاع دقیق دارم. ما برای خرید تکنولوژی تولید فولاد 420 میلیون دلار هزینه کردیم. با این 420 میلیون دلار تعداد 1800 نفر پرسنل از مهندس تا مدیر و حتی برخی افراد زیر دیپلم به ایتالیا اعزام شدند تا این تکنولوژی به ایران انتقال پیدا کرد.
من فکر می کنم به غیر از فولاد مبارکه، فولاد هرمزگان و فولاد کاوه جنوب، واحدهای دیگری در بورس نداریم که دارای تکنولوژی روز دنیا بوده و محصولات آنها قابل رقابت باشند.

افزایش قیمت کدام سهام بورس ایران، قابل توجیه است؟


*پس راجع به شرکت های خودرو سازی، پتروشیمی و فولاد سازی که تکنولوژی جدید ندارند تحلیل یکسان دارید؟

 

-بله. برای مثال ما نمی توانیم اتومبیل تولید شده را صادر کنیم. ما نمی توانیم یخچال صادر کنیم. ما نمی توانیم تلویزیون ساخت ایران را صادر کنیم. اما می توانیم محصولات فولادی خودمان را حتی به کشورهای صنعتی صادر کنیم.
حدود 19 درصد از صادرات شرکت فولاد مبارکه در سال 1396 مربوط به بازارهای اتحادیه اروپا بوده است. البته الان ما را تحریم کرده اند. یعنی کیفیت تولیدات فولاد مبارکه در حدی بوده که حتی استانداردهای کشورهای پیشرفته و صنعتی اتحادیه اروپا را برآورده می کرده است.

 


*برخی از کارشناسان می گویند ارزش پولی ایران کاهش پیدا کرده و نرخ دلار سه برابر شده، در نتیجه برای حفظ ارزش، قیمت سهام باید چند برابر شود.
البته این چند برابر شدن هم اتفاق افتاده. به اعتقاد شما آیا بعد از کاهش ارزش پول ملی و تورم دو رقمی و بالای 40 درصد فعلی، در مورد افزایش قیمت سهام باید همین اتفاق می افتاد؟

 

-فکر می کنم تا حدودی این فرضیه درست است. یعنی چنین اتفاقی رخ داده و طبیعی است که قیمت سهام نیز افزایش پیدا کند. اما مهم این است که افزایش یکسان قیمت سهام برای همه شرکت ها ، نه منطقی و نه از نظر علمی، قابل قبول است.


برای مثال در حل حاضر صنایع خودرو سازی ما اتومبیل هایی را تولید می کنند مانند خودروی پراید که در سال 1987 میلادی از رده خارج شده و یا خودروی 405 که الان در ایران تولید می شود در سال 1992 از رده خارج شده است.

 
همین طور، خودروی پژوی 206 که حدود 10 سال است از رده خارج شده. به طور طبیعی افزایش ارزش سهام این نوع شرکت ها، به هیچ وجه قابل توجیه نیست.

 


*به هر حال همین که قیمت سهام این شرکت ها افزایش پیدا می کند و در بورس هم خرید و فروش می شود عملاً این وضع بیانگر این است که افزایش قیمت اتفاق افتاده. یعنی قیمت  سهام همه شرکت ها بالا رفته است.

-من چنین چیزی را توجیه پذیر نمی بینم. ممکن است افزایش قیمت برخی سهام، منطقی نباشد. در مواردی ممکن است حباب باشد.

 

*ارزش کل بازار سرمایه در پایان سال 1396 در حد 382 هزار میلیارد تومان بوده است...

 

-اگر این ارقام را به دلار تبدیل کنید بهتر است. چرا که ریال ما که ارزش زیادی ندارد.


*در روز پایانی سال 1396 ارزش کل بازار سرمایه در حد 382 هزار میلیارد تومان بوده و در آذر 1398 ارزش کل بازار به 12781 هزار میلیارد تومان افزایش پیدا کرده یعنی یک تریلیون و 781 هزار میلیارد تومان. با این حساب ارزش کل بازار چند برابر شده.


-اگر همین رقم جدید ارزش بازار سرمایه را با نرخ دلار 13500 تومان تبدیل کنید رقمی حدود 90 میلیارد دلار را نشان می دهد. بنابراین، از نظر دلاری افزایش چشمگیری تلقی نمی شود.

 

*از لحاظ دلاری نه ولی از نظر ریالی چند برابر شده.

 

-طبیعی است. چرا که در این مدت قیمت گوشت هم از 40 هزار تومان به 120 هزار تومان افزایش پیدا کرده است. قیمت ها خیلی تغییر پیدا کردند. مثلا یک زمانی قیمت پسته 25 هزار تومان یا 30 هزار تومان بود ولی الان پسته با قیمت کمتر از 200 هزار تومان پیدا نمی کنید.

 

*وقتی شما می گویید قیمت گوشت افزایش پیدا کرده است می شود نتیجه بگیریم قیمت سهام هم با بی ارزش شدن پول و به خاطر تورم موجود، افزایش پیدا می کند.


پس به نوعی شما هم اعتقاد دارید که ارزش پول از دست رفته است و نه این که در بورس ایران، ارزش ذاتی و در برابر نرخ ارز بالا رفته باشد.

 

-در مورد شرکت هایی که دارای تکنولوژی روز هستند افزایش قیمت سهام، توجیه دارد اما؛ در مورد واحدهای تولیدی ما که دارای تکنولوژی روز نیستند، خیر.

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
گزارش مجامع بیشتر
«ایران خودرو» و افزایش سرمایه ۲ هزار درصدی

«ایران خودرو» و افزایش سرمایه ۲ هزار درصدی

مجمع عمومی فوق‌العاده صاحبان سهام، به افزایش سرمایه ثبت شده ایران‌خودرو رای مثبت داد.
سود ۵۰ تومانی برای سهامداران «وسپه»

سود ۵۰ تومانی برای سهامداران «وسپه»

۵ اسفند، مجمع عمومی صاحبان سهام شرکت سرمایه‌گذاری سپه با حضور مدیرعامل و بیش از ۸۰ درصد سهامداران در مجموعه فرهنگی ورزشی تلاش برگزار شد.
سود 93 تومانی در جیب سهامداران «شیران»

سود 93 تومانی در جیب سهامداران «شیران»

پول نیوز - مجمع عمومی سالانه عادی شرکت «سرمایه گذاری صنایع شیمیایی ایران» در هتل پارسیان آزادی برگزار شد.
پربازدید
پرطرفدارترین
برای دریافت خبرنامه پول نیوز ایمیل خود را وارد نمایید:
جزییات طرح ویژه تعطیلی یک ‌ماهه کشور اعلام شد
عضو فراکسیون امید و نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی دریک رشته توئیت در حساب شخصی‌اش از ارائه طرح سه‌فوریتی تعطیلی یک ماه کشور به علت شیوع کرونا در جلسه علنی روز سه‌شنبه ۱۹ فروردین مجلس خبر داد.