پایگاه خبری پول نیوز Poolnews

کد خبر: ۳۲۰۷۱۰
۱۰ آذر ۱۳۹۸ - ۱۰:۱۸
0
پول نیوز- در ابتدای دهه 70 یعنی از دوره ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، اعتراضات و اغتشاشاتی در برخی شهرهای کشورمان از جمله مشهد و اسلامشهر به وقوع پیوست و بعدها نیز اعتراضاتی همراه با خشونت رخ داد.
آخرین اعتراضات نسبتا گسترده در کشورمان، به دی ماه سال 1396 برمی گردد و برخی صاحب نظران، ریشه این اعتراضات، ناآرامی و تخریب ها را در فقر و اعتراض به ناکارآمدی می دانند.

پول نیوز، در گفت و گو با  دکتر علی یوسفی، جامعه شناس و استاد دانشگاه فرودسی مشهد، به کند و کاو تمام علت های اعتراضات و خشونت های به وقوع پیوسته در دهه 1370 در مشهد و حوادث بعدی و همچنین حوادث آبان ماه 1398 در پی افزایش قیمت بنزین پرداخته است.
 
*آقای مهندس عباس عبدی که در چند دهه اخیر در حوزه جامعه شناسی فعالیت دارد گفته است که در اعتراضات قبلی، احزاب و چهره های شناخته شده ای در صحنه حضور داشتند که مسئولیت پذیر بودند اما؛ در اعتراضات سال 1398 معترضان، شناخته شده نیستند و معلوم نیست که چه می خواهند.

آقای دکتر سعید مدنی، جامعه شناس نیز در تحلیل وقایع اخیر می گوید: معترض وجود دارد چون جامعه ایده آل وجود ندارد و اعتراض باعث می شود دولت فکر نکند همیشه درست رفتار می کند. همچنین گفته است اگر در یک دوره مطالبات معترضان جواب داده نشود، معترضان در حوادث بعدی خشن تر برخورد می کنند.

این تحلیل ها ارائه شده و به خاطر این که اعتراضات اوایل دهه 70 و در زمان ریاست جمهوری آقای هاشمی رفسنجانی از مشهد شروع شده بود و جنابعالی در مشهد زندگی می کنید با در نظر گرفتن حوادث سه دهه اخیر، وقایع اخیر و تخریب و غارت های فعلی را چگونه تحلیل می کنید؟
 
-این که اعتراض و انتقاد مردم نسبت به تصمیم اخیر دولت را چطور تحلیل کنیم و به طور مثال بگوییم یک اعتراض یا آشوب و یا ناآرامی اجتماعی است، امکان دارد این واقعه و این واکنش، همه این لایه ها را داشته باشد. یعنی اول این که جنبه انتقادی و اعتراضی باشد که بخش هایی از مردم در ابتدا به شکل های مختلف و ملایمی اعتراض خودشان را نسبت به این تصمیم اعلام کردند.

البته می گویم بخش هایی از مردم اعتراض کردند و نمی گویم تمام مردم. برآوردی نداریم و فکر هم نمی کنم حتی برآورد دقیقی از تعداد معترضان که حاضر شده اند اعتراض و انتقاد خود را به عرصه عمومی و سطح خیابان بکشانند، ارائه شود.

صرف نظر از این که مردم، در این حرکت شرکت کنند یا نکنند، گلایه و انتقاد و اعتراض شان، باقی باشد. یعنی اگر ما از عموم مردم یا بخش قابل توجهی از مردم  نظرخواهی کنیم، ممکن است تعداد کسانی که معترض یا منتقد و گلایه مند از این تصمیم دولت باشند، زیاد باشد ولی بحث ما کسانی است که اعتراض خودشان را به سطح خیابان کشانده و صورت جمعی پیدا می کند.

وقتی که قضایا به صورت علنی در آمده و حالت اجتماعی پیدا می کند، یک بخش آن، اعتراض، انتقاد و واکنش منفی به این تصمیم دولت است.

یعنی وقتی تجمع انجام می شود ممکن است جنبه های دیگر، بر آن افزوده شود. چیزی که تحت عنوان خسارت، خشونت، لطمه زدن و درگیر شدن نامیده می شود نتیجه تجمع و گردهمایی اعتراض آمیز است که فرصت را برای حرکت های خشونت آمیز نیز فراهم می کند.
 
در حوادث دهه های قبل، وضعیت اعتراضات به چه صورت بوده است؟
 
- در تجربه های گذشته یعنی برخی اعتراضات و ناآرامی هایی که بعد از جنگ هشت ساله و در دوران ریاست جمهوری آیت الله هاشمی رفسنجانی، در چند شهر کشور و از جمله در مشهد انجام گرفت، در واقع از یک اعتراض نسبت به یک تصمیم شروع و منجر به آسیب و تخریب خیلی از اماکن دولتی شد. 

به بیان دیگر، در اوایل دهه 70 اعتراضات از واکنش به یک تصمیم شهرداری در یکی از مناطق حاشیه شهر مشهد شروع و به سطح شهر کشیده شد. به تدریج به تخریب، غارت، آتش زدن و ایجاد خسارت به چند فروشگاه بزرگ  کشیده شد. این حوادث، از اعتراض به یک اقدام شهرداری مشهد در زمینه تخلفات ساختمانی شروع شده بود.

همچنین در همان سال ها اعتراضی نسبت به استان و مرکز استان شدن قزوین و نسبت به یک تصمیم مجلس، شروع شدکه به تخریب منجر شد. در اسلامشهر استان تهران نیز اتفاق مشابهی رخ داده بود.

پیش از این، در شیراز اعتراضی نسبت به بنیاد مستضعفان و جانبازان آن زمان شکل گرفت و احتمالاً تعدادی از جانبازان، جزو معترضان و منتقدان بودند. اما آن حرکت ادامه پیدا کرد و به تخریب انجامید.

در این که چطور این اعتراضات به تخریب و آشوب کشیده می شود، بحث زیادی وجود دارد. این سوال مطرح است که آیا این تخریب کنندگان، همان معترضان هستند که وارد خشونت شده و خسارت و صدمه می زنند یا خیر؟

همچنین ممکن است این وقایع، فرصتی برای ابراز وجود گروه ها و افرادی باشد که از نظر اجتماعی خاص باشند و لزوماً این افراد، در صف معترضان هم تعریف نشوند. من خودم یک بررسی اولیه در مورد چند ناآرامی و آشوب که در دهه 70 و در زمان های متفاوت در مشهد، شیراز، قزوین اتفاق افتاد، انجام دادم.

نتیجه مشخص تحقیقات و بررسی های حوادث دهه 70 که انجام داده بودید چه بود؟
من به این نتیجه رسیدم که این ناآرامی ها از یک اعتراض ساده ولی دسته جمعی شروع شده و به خشونت و تخریب اموال عمومی انجامیده است. این موضوع از لحاظ جامعه شناسی، تا حدی قابل درک است. چون کسانی که وارد این فاز می شوند به لحاظ اجتماعی، خصوصیات ویژه ای پیدا می کنند.
این نوع افراد، خودشان را در چنین فضا و موقعیتی پیدا کرده و در واقع هویت پیدا می کنند. از انزوا خارج شده و وارد صحنه می شوند و از طریق جلوداری برخی حرکت ها و اقدامات مخرّب، ابراز وجود می کنند. این یک بیان و برداشت جامعه شناسی است.
این که گروه هایی به شکل آگاهانه، قصد تخریب داشته باشند موضوعی است که برخی نهادها و مراجع رسمی اعلام می کنند. این نوع اقدام، یک اقدام سازمان یافته برای تخریب و استفاده یا سوء استفاده از این فرصت اعتراض هم هست.
این که آیا کسانی که دست به تخریب می زنند همه از یک جنس هستند یا نه و یا همان گروه های حاشیه اجتماعی هستند، یک سوال است. ممکن است در این وقایع، افرادی از معترضان اولیه هم، حضور داشته باشند.
بر اساس بررسی برخی ناآرامی ها در دهه 70 و بعد از آن که من انجام دادم، می شود گفت برخی از جلو داران رفتارهای مخرب و خشن، از همان افرادی هستند که در آن موقعیت، انگار خودشان را پیدا می کنند و یک نوع ابراز وجود است. در واقع یک نوع مخالفت نه لزوماً مدنی بلکه با خشونت، اعتراض خودشان را نشان می دهند.
تحلیل من بیش تر متوجه وجه انتقادی و اعتراضی و مدنی است که نسبت به تصمیمات دولت رخ می دهد و تا حدی نشانه این است که در درون جامعه، ناآرامی و اعتراض ریشه داری وجود دارد، در مناسبت های مختلف با تحریک ها و شوک هایی، برانگیخته می شود و به سرعت، این اعتراض علنی می شود.
 
به نظر شما، ریشه و منشاء این اعتراض ادامه دار در چه هست؟
 
-ریشه این وضع، در بی اعتمادی است. ممکن است در همین تصمیم اخیر دولت درباره بنزین که دولت یا قوای سه گانه جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده اند، تمهید و تدبیر باشد و دلایلی برای این افزایش قیمت داشته باشند.

اگر دولت قادر باشد آنچه را که در طرح کمک معیشتی پیش بینی شده و مثلا قیمت اجناس دیگر را کنترل کند یا جلوی عوارض یا نتایج منفی آن را بگیرد، شاید مزیت های این تصمیم برای کسانی که امروز در صف منتقدان و معترضان هستند، بالا باشد.

اما این اعتراضات، به دلیل بی اعتمادی به حاکمیت یعنی نسبت به دولت و قوه مجریه به وجود آمده است. این بی اعتمادی، مانع اطمینان و آرامش می شود و باعث شده با یک اعتراض، آن را اعلام کنند و فرصت دهند که این طرح چگونه می شود.

با توجه به  تجربه و سابقه دولت، خواهیم دید که کابینه، قادر به تامین این تقاضاها نیست و خیلی از وعده هایی که می دهد در عمل به نتیجه نمی رسد از سویی این بی اعتمادی، قضیه را تشدید خواهد کرد. 
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
گزارش مجامع بیشتر
افزایش سرمایه 74 درصدی «شیران»

افزایش سرمایه 74 درصدی «شیران»

پول نیوز - امروز سه شنبه مجمع عمومی شرکت «سرمایه گذاری صنایع شیمیایی ایران» در خصوص افزایش سرمایه برگزار شد.
«قاروم» و 215 درصد افزایش سرمایه

«قاروم» و 215 درصد افزایش سرمایه

پول نیوز - هیات مدیره «شرکت قند ارومیه» پیشنهاد افزایش سرمایه ۳۶۸ میلیارد و ۴۰۸ میلیون ریالی را به مجمع عمومی فوق‌العاده این شرکت ارائه کرد.
«غپینو» 432 درصد افزایش سرمایه می‌دهد

«غپینو» 432 درصد افزایش سرمایه می‌دهد

پول نیوز - پس از مدت ها بالاخره افزایش سرمایه «غپینو» از محل تجدید ارزیابی دارایی ها به تأیید حسابرس رسید و این شرکت نیز در صف تجدیدی‌ها قرار گرفت.
پربازدید
پرطرفدارترین
برای دریافت خبرنامه پول نیوز ایمیل خود را وارد نمایید: