پایگاه خبری پول نیوز Poolnews

بررسی و تحلیل پرونده دهکده امید (3)؛
کد خبر: ۳۲۰۴۳۸
۲۹ آبان ۱۳۹۸ - ۱۶:۴۹
0
مقداد پیرصاحب گفت: تاسیس تصفیه خانه فاضلاب، بر کیفیت زندگی مردم تاثیر دارد و همین که فاضلاب را از روستا جدا کنیم تا در داخل روستا پخش نشود، نزدیک 50 درصد به اهداف توسعه پایدار و کنترل آلودگی ها کمک کرده ایم.

پول نیوز- دومین بررسی و تحلیل ما درباره طرح دهکده امید، در گفت و گو با دکتر مقدار پیرصاحب انجام شده است. پیرصاحب که دکترای مهندسی بهداشت محیط از دانشگاه تهران دارد و در زمینه طراحی و اجرای پروژه های اب و تصفیه فاضلاب، تخصص دارد، طراحی سیستم تصفیه فاضلاب روستای سراب ذهاب ( دهکده امید) را بر عهده گرفته و با این طرح همکاری کرده است.
پول نیوز، با این متخصص بهداشت محیط، درباره جنبه های مختلف محیط زیستی توسعه پایدار در دهکده امید گفت و گو کرده است.
دکتر مقداد پیرصاحب، معتقد است با وجود مشکاتی که در اجرای طرح دهکده امید وجود داشته است، در حد نیمی از اهداف طرح در حوزه محیط زیستی و بهداشتی توسعه پایدار این روستا تحقق پیدا کرده و تلاش برای تحقق اهداف دیگر این طرح ادامه دارد.


*****

 

*در آذر 1396 آقای زیباکلام گفته بودند در چارچوب دهکده امید، سیستم تصفیه در روستای مورد نظر نصب می شود. جنابعالی به عنوان صاحب نظر در حوزه مهندسی بهداشت محیط، جزو مشاوران طرح دهکده امید قرار گرفته اید و همکاری کرده اید.
قبل از این که با طرح دهکده امید همکاری کنید در حوزه فعالیت های مرتبط با آب و فاضلاب چه کارها و پروژه های مشخصی در روستاهای ایران انجام داده اید؟

 

-در حاشیه سد بانه استان کردستان، تعداد 5 روستا وجود داشت که فاضلاب آنها وارد سد می شد. من در سال 1385 کار مطالعات و طراحی پروژه جمع آوری فاضلاب و تصفیه فاضلاب این روستاها را انجام دادم.
در سال 1394 برای دو روستای حاشیه سد عباس آباد، پروژه های جمع آوری و تصفیه فاضلاب را انجام دادم. یعنی هم مطالعات و هم طراحی و هم نقشه را ارائه کردم. بعداً باز برای استان کردستان کار کرده ام. در برخی پروژه ها، کار من تهیه اسناد یا شرح خدمات بوده است.
در یک طرح کشوری که کل روستاهای کشور را به سه منطقه، دسته بندی کرده بودند حضور داشتم و کار من تهیه اسناد یا شرح خدمات بوده است. شرح خدمات جمع آوری و تصفیه فاضلاب برای یک سوم روستاهای کشور را با یک شرکت در تهران انجام دادم. همچنین در زمینه ارزیابی دو سیستم تصفیه فاضلاب شهر سبزوار استان خراسان رضوی فعالیت کرده ام. این دو سیستم در حال فعالیت بودند اما مشکل داشتند و من برای ارزیابی و ارتقای آن تصفیه خانه ها، فعالیت کردم.

 

نیمی از اهداف توسعه پایدار دهکده امید محقق شده/ تاسیس تصفیه خانه فاضلاب، بر کیفیت زندگی مردم تاثیر دارد

 

*در ارتباط با همین پروژه هایی که کار طراحی و جمع آوری فاضلاب آنها را انجام داده اید بالاخره فاضلاب این روستاها به کجا هدایت شد؟

 

-فاضلاب روستا را در یک محل جمع کرده و به تصفیه خانه فاضلاب وارد می کنیم. وقتی که فاضلاب، تصفیه شود می توان از آن آب، برای کشاورزی استفاده کرد یا این که فاضلاب را به آبی تبدیل کرد که بعد بتوان آن را وارد رودخانه کرد. در این حالت، چنین آبی برای رودخانه ها مشکل و آلودگی ایجاد نمی کند. بنابراین، از آب تصفیه شده، مجدداً در کشاورزی استفاده می شود یا این که به منابع آبی موجود تخلیه می شود.

 

*قبل از مطرح شدن تصفیه خانه فاضلاب دهکده امید، در روستاهایی که از سال 1385 به بعد برای پروژه تصفیه خانه های فاضلاب آنها فعالیت کرده اید تصفیه فاضلاب آنها انجام می شد و شده؟

 

-ما برای این روستاها طرح و نقشه تصفیه خانه ارائه کردیم ولی تعداد خیلی کمی از این طرح ها اجرا شدند. یعنی روی نقشه مانده و تبدیل به اجرا نشده. مثلا پروژه های چندین روستای استان کردستان که ما کار کردیم در مرحله مناقصه است و هنوز اجرا نشده اند.

در مورد استان خراسان، اجرا شده بود ولی نحوه عملکرد آن خوب نبود. یعنی ما این پروژه های انجام ندادیم. مشاور یا شرکت دیگری انجام داده بود و به ما گفته شد ارزیابی کنیم و آن را ارتقا بدهیم. تنها جایی که ما در روستا کار کردیم و اجرا شده و جواب هم گرفته است، مجتمع هلال احمر در منطقه سراب کرمانشاه است.
در آنجا مجتمعی احداث شده و ما یک سیستم تصفیه فاضلاب را اجرا کرده ایم. هم طرح داده و هم این که خودمان آن را اجرا کرده ایم. سه سال است که این طرح، به بهره برداری رسیده است. فاضلابی که در این مجتمع، تصفیه می شود وارد رودخانه سراب می شود. آب تصفیه شده، تقریباً در حد آب شُرب است.

 

*از این طرح هلال احمر که در آن روستا اجرا شده، رضایت دارید و فاضلاب آنجا به طور کامل تصفیه می شود؟

-بله. همین طور است. کار ساخت این تصفیه خانه در سال 1395 به اتمام رسید و در اوایل سال 1396 به بهره برداری رسید. در سیستم های تصفیه فاضلاب، باید از انرژی برق مصرف کنیم و تجهیزات مکانیکی هم به کار گرفته شود. باید نیروی بهره بردار آموزش دیده داشته باشیم.
این تصفیه خانه ها، هم به برق و تجهیزات مکانیکی نیاز دارد، هم سرمایه گذاری بالایی می خواهد، هم این که هزینه جاری برای مصرف برق و تعمیر تجهیزات دارد و هم به نیروی انسانی نیاز دارد که از این طرح بهره برداری کند.

اما طرحی که ما برای روستای سراب ذهاب یا دهکده امید ارائه کردیم، مصرف برق آن برای تصفیه فاضلاب در حد صفر است و هیچ برقی مصرف نمی کند. تجهیزات مکانیکی هم ندارد. یک دستگاه پمپاژ دارد که آب را بالا می آورد. در این روستا از تجهیزات مکانیکی استفاده نکردیم و از سیستم طبیعی استفاده کردیم.

 

نیمی از اهداف توسعه پایدار دهکده امید محقق شده/ تاسیس تصفیه خانه فاضلاب، بر کیفیت زندگی مردم تاثیر دارد

 

*در روستاهای دیگر کشور آیا شرکت ها یا موسسات و سازمان های دولتی، چنین پروژه هایی را اجرا کرده اند؟

 

-هر پروژه ای که انجام شده است مشکل دارد. اولاً در روستاها، خیلی کم سیستم تصفیه فاضلاب اجرا شده. آن پروژه هایی هم که در کشورمان اجرا شده اند، اکثراً مشکل دارند. یعنی سیستم تصفیه آنها، یا مشکل بو دارند یا کارایی خوبی ندارند. بنابراین نمی توانند اهداف تصفیه فاضلاب را محقق کنند.
در استان خراسان رضوی و جاهای دیگر، سیستم تصفیه فاضلاب آنها مشکل دارند. من از سیستم تصفیه خانه فاضلاب سبزوار بازدید کردم که مشکل داشت.

 

*طرح دهکده امید از بهمن 1396، بر مبنای الگوی توسعه پایدار، کلنگ زنی شده و فعالیت آن شروع شده. توسعه پایدار این طور است که توسعه تحقق پیدا کند و کمترین آسیب به محیط زیست وارد شود.
جمعیت این روستا در زمان زلزله سال 1396 در حد 70 یا 80 خانوار بوده است. تاسیس سیستم تصفیه فاضلاب و لوله کشی فاضلاب هزینه زیادی دارد. چطور احساس کردید که تصفیه فاضلاب برای این روستای چند صد نفره و نسبتاً کم جمعیت ضرورت دارد؟

 

-فاضلابی که در روستاها تولید می شود مثل قدیم نیست که فاضلاب خشک باشد. فاضلاب روستاها، تر است و بعد این فاضلاب وارد محیط زیست می شود. در این حالت انتقال بیماری های عفونی از طریق فاضلاب به داخل روستا اتفاق می افتد. فاضلاب، زمین های روستا را آلوده می کند. بچه ها در داخل روستا بازی می کنند. ممکن است از فاضلاب خام هم، برای کشاورزی استفاده شود. بنا به این دلایل، آلودگی به روستا برمی گردد.

فاضلابی که در روستا تولید شده و در محیط روستا تخلیه می شود بوی شدید و نامناسبی تولید می کند. متاسفانه به هر روستایی که می رویم فاضلاب آن در داخل روستا رها شده. ذدر پایین دست روستا هم گندآب ایجاد شده که ناشی از این فاضلاب است.
بنابراین، برای این که ما، هم بتوانیم آلودگی میکروبی را کنترل می کنیم و هم از انتشار بوی بد، در روستا جلوگیری کنیم ضرورت دارد فاضلاب را جمع کنیم و مورد تصفیه قرار بدهیم. با تاسیس تصفیه خانه فاضلاب، از آزار و اذیت مردم جلوگیری می شود و همچنین از انتقال بیماری به روستا و جامعه جلوگیری می شود.

 

نیمی از اهداف توسعه پایدار دهکده امید محقق شده/ تاسیس تصفیه خانه فاضلاب، بر کیفیت زندگی مردم تاثیر دارد



فاضلاب در اصل آب شیرین است و آب شور نیست و فقط برخی آلودگی ها که اکثراً ماهیت آن انسانی است، به این آب اضافه شده. اگر این آلودگی را از آن جدا کنیم، می شود مجدداً از این آب برای مصارف کشاورزی و مصارف دیگر استفاده کرد.
چهارمین دلیل این است که در در زمان تصفیه فاضلاب، لجن تولید می شود. این لجن، غنی از مواد مغذی مثل نیتروژن و فسفر است و می شود به عنوان کود در کشاورزی از آن استفاده کرد. به شرط این که روی این لجن، پردازش و کار انجام شود. بنا به این دلایل، ضرورت دارد که هم در روستاها و هم در شهرها، فاضلاب را تصفیه کنیم.

ما اگر می خواهیم یک روستای پایدار یا یک جامعه پایدار داشته باشیم، باید دو شاخص کلی در آنجا رعایت شود. اول تامین آب سالم است. دوم، جمع آوری و تصفیه فاضلاب است. در مرحله سوم، موضوع پسماند و زباله مطرح است. این دو موضوع، در اولویت هستند و جزو شاخص های سازمان جهانی بهداشت هستند.
ما اگر می خواهیم یک شهر سالم و یک روستای سالم داشته باشیم حتماً باید آب سالم را تامین کنیم و حتماً باید جمع آوری و تصفیه فاضلاب هم انجام شود تا آن شهر تحت عنوان شهر سالم و روستای سالم و یک روستای توسعه یافته و پایدار در لیست سازمان های بین المللی و داخلی قرار بگیرد.

 

*در ماه های اخیر لوله کشی فاضلاب و احداث تصفیه خانه فاضلاب در روستای سراب ذهاب (دهکده امید) در حال انجام بود و هست. به نظر شما کار احداث این تصفیه خانه، چه زمانی تمام می شود و فاضلاب به داخل تصفیه خانه هدایت می شود؟

 

-احداث شبکه جمع آوری فاضلاب و خط انتقال فاضلاب تا تصفیه خانه ، تقریباً انجام شده است. یعنی فاضلاب داخل روستا، تقریباً جمع آوری شده و خط آن در حال احداث است و فقط مقداری از آن مانده. این قسمت تا نزدیک 80 تا 90 درصد تکمیل شده.
بخشی که مانده است، تصفیه خانه فاضلاب است. ما نقشه های آن را تهیه کرده و تحویل داده ایم. چند مهندس به کرمانشاه آمدند و من این مهندسان را توجیه کردم که چطور باید اجرا شود. بعد از توضیحات ما، این دوستان به روستا رفته و کلنگ زنی تصفیه خانه را شروع کرده اند.

 

نیمی از اهداف توسعه پایدار دهکده امید محقق شده/ تاسیس تصفیه خانه فاضلاب، بر کیفیت زندگی مردم تاثیر دارد



این عملیات به یک مقدار اعتبار مالی نیاز دارد. شبکه جمع آوری فاضلاب، جزو طرح های زیربنایی است و هزینه زیادی می طلبد. در این مدت افزایش قیمت ها اتفاق افتاده است. در سال 1396 قیمت لوله، بالا نرفته بود ولی الان قیمت لوله در حد دو، سه برابر افزایش پیدا کرده است.
همچنین قیمت میلگرد که نیاز داریم افزایش پیدا کرده است. متاسفانه از اواخر سال 1396 که ما شروع به طراحی این طرح کردیم قیمت ها به طور جهشی بالا رفتند.

با این حال کار شبکه جمع آوری فاضلاب روستا، تقریباً تمام شده و فقط بخش تصفیه خانه می ماند. این که چقدر از کمک های مردمی به آقای زیباکلام، باقی مانده باشد که این طرح را تکمیل کند یک بحث است. اما ایشان همت کرده است که کل هزینه را تقبل کند.
ما انتظار داریم اگر مشکلات خاصی به وجود نیاید تا آخر امسال کار تاسیس تصفیه خانه به اتمام برسد. شاید اوایل سال 1399 بتوانیم کل پروژه را به بره برداری برسانیم.

 

*در آبان سال 1397 و در اولین سالگرد وقوع زلزله، تعداد 15 واحد مسکونی ساخته شده در این روستا مورد بهره برداری قرار گرفت. در مرداد 1398 هم در مجموع 71 واحد به بهره برداری رسیده است.
اشاره کردید که شبکه جمع آوری فاضلاب حدود 80 درصد پیشرفت داشته است. هنوز فاضلاب روستا در طبیعت رها می شود؟

 

-یک مسیلی در آنجا وجود دارد که بخشی از فاضلاب به آنجا ریخته می شود. همچنین چاه هایی احداث شده که قاعدتاً بعد از مدتی پر می شوند. وقتی که روستا، بهسازی شود، همه خانه ها مورد بهره برداری قرار بگیرد و لوله کشی آب به منازل تکمیل شود، حجم فاضلاب تولیدی بالا می رود. در آن زمان حجم فاضلاب، خودش را در روستا نشان می دهد.

 

*بحث درآمد زایی از طریق فروش کود تولیدی ناشی از تصفیه فاضلاب، واقعاً امکانپذیر است؟

 

-احداث تصفیه خانه، به طور غیر مستقیم درآمد ایجاد می کند. آبی که با تصفیه فاضلاب تولید می شود، قابل تزریق به زمین های منطقه است. برآورد ما این است که روزانه 40 تا 50 متر مکعب فاضلاب تولید می شود. با تاسیس تصفیه خانه، می توان این میزان آب را به آب های زیرزمینی تخلیه کرد. در گام بعدی سطح آب های زیرزمینی بالا می آید و می توان برای مصارف کشاورزی استفاده کرد.
آن آبی که ما تصفیه می کنیم شاید روزانه 200 هزار تومان ارزش اقتصادی دارد. در بخش کود، ما فعلاً کاری انجام نداده ایم تا تصفیه خانه ساخته شود. یک تا دو سال طول می کشد که لجن مورد نیاز، شکل بگیرد.

پیشنهاد ما به آقای زیباکلام این بود که ما یک سایت و مرکزی را تعریف کنیم و پسماند و زباله های روستا را در آنجا جمع آوری کنیم. نایلون و کارتن و کاغذ را می توان جدا کرد و به طور مستقیم فروخت.
اما پسماند غذایی و باقی مانده غذایی که شاید در حد 60 درصد است و ضایعات محصولات کشاورزی را باید با آن لجن فاضلاب مخلوط کرد. از این مخلوط، یک نوع کود تولید می شود که خیلی بهتر و مقوی تر از کودهای شیمیایی رایج است و می توان آن را فروخت. این کود، هم آلودگی کشاورزی ندارد و ورود مواد شیمیایی به زمین های کشاورزی اتفاق نمی افتد و هم این که یک محصول محلی است و خودشان تولید می کنند و در زمین های کشاورزی استفاده می کنند.

 

*در اطلاع رسانی هایی که در مورد دهکده امید می شود گفته شده که اولین روستایی است که دارای سیستم تصفیه فاضلاب می شود. با صحبت هایی که شما مطرح کردید روستای سراب ذهاب یا دهکده امید، اولین روستا در این زمینه نیست.

 

-روستاهایی داریم که تصفیه خانه فاضلاب دارند ولی با این وضعیت که فاضلاب آنها به خوبی اینجا تصفیه شود، نداریم. حتی در دوره قبل از انقلاب، برخی روستاها سیستم تصفیه فاضلاب داشته اند.
برای مثال، روستاهای حاشیه سد لتیان تهران، در دوره قبل از انقلاب صاحب تصفیه خانه بوده اند. یعنی روستاهای منطقه دیزین، دربندسر و لواسان سیستم تصفیه فاضلاب داشته اند.

همچنین در سال 1365 من به شهرستان ثلاث باباجانی استان کرمانشاه رفتم. روستایی به اسم نورآباد، سیستم جمع آوری و تصفیه فاضلاب داشت. اما سیستم ناقصی بود و کارایی نداشت. در اوایل سال 1396 هم تصفیه خانه هلال احمر کرمانشاه در روستای سراب افتتاح شد.

 

*اگر بنا به گفته شما تصفیه خانه دهکده امید در ابتدای سال 1399 به بهره برداری برسد، یعنی این که دو و نیم سال بعد از زلزله، این تاسیسات افتتاح می شود. آیا سرعت کار کافی بوده یا این که برای رسیدن به توسعه پایدار و تحقق اهداف دهکده امید، تاخیر وجود داشته است؟

 

-مشکلی که وجود داشت این بود که ما می خواستیم شبکه جمع آوری فاضلاب را طراحی کنیم. اما اول باید نقشه روستا وجود داشته باشد. چون روستا تخریب شده بود، یک سال بعد از زلزله، اداره مسکن و شهر سازی درگیر تهیه نقشه هادی روستا بود. یعنی باید توپوگرافی کوچه های روستا مشخص باشد و بعد ما می توانیم کار را انجام بدهیم.

در نیمه دوم سال 1397، نقشه های روستا را در اختیار ما قرار دادند. بعد که نقشه ها را در اختیار ما قرار دادند، نقشه ها اِشکال داشت. اگر جایی نقشه کامل داشته باشد و نقشه هم، مشکل نداشته باشد، تهیه طرح در مدت سه یا چهار ماه، امکانپذیر است و ظرف 5 یا 6 ماه می شود آن را اجرا کرد.
یعنی اگر اعتبارات لازم وجود داشته باشد بین 6 ماه تا یک سال، می شود یک شبکه جمع آوری و تصفیه فاضلاب روستا را طراحی و اجرا کرد.

در انتخاب زمین برای ساخت تصفیه خانه هم دچار مشکل شدیم و چند بار زمین محل تصفیه خانه تغییر کرد. وقتی شبکه انتقال فاضلاب ایجاد می کنیم لوله های این شبکه از زمین های مردم عبور می کند. ما باید برویم با مردم صحبت کنیم که اجازه بدهند لوله های جمع آوری فاضلاب، از آنجا عبور کند. همه اینها باعث می شود کار به تاخیر بیفتد.

 

*بالاخره تصفیه خانه هنوز به بهره برداری نرسیده است. تا کنون چقدر از اهداف توسعه پایدار در قالب همین بحث های محیط زیستی و بهداشت محیط، رعایت شده؟

 

-به نظر من فعلاً حدود 50 درصد موفق بوده ایم. همین که فاضلاب را از روستا جدا کنیم و همین که فاضلاب در داخل روستا پخش نشود و در بیرون روستا در یک محل خاص تخلیه شود، نزدیک 50 درصد به اهداف توسعه پایدار و کنترل آلودگی ها کمک کرده ایم. اولین قدم، جمع آوری فاضلاب و انتقال آن است. مرحله بعدی، تصفیه فاضلاب است.

 

*در حال حاضر که آبان 1398 است از وضعیت فعلی دهکده رضایت دارید؟

 

بله. با وجود مشکلاتی که وجود داشته است تا این حد رضایت داریم. اولاً باید از آقای دکتر زیباکلام تشکر کنم. چرا که ایشان می توانست پول های جمع آوری شده را با روش های مختلف هزینه کند. اما ایشان، مسیری را انتخاب کرد که تاثیر مثبتی روی کیفیت زندگی مردم، کنترل بیماری ها، بازیافت منابع و استفاده از منابع مالی کشور دارد.

ایشان واقعا همت کردند و یک تیم کارا را تشکیل دادند. این تیم، هم در زمینه طراحی و هم در زمینه اجرا، کار را به نحو احسن پیش برد. اگر کسانی مثل آقای زیباکلام هستند و مردم به آنها اعتماد دارند، به جای این که پول ها را صرف کارهای روبنایی و ظاهری کنند، صرف احداث زیرساخت های روستا کنند که هم برای ماندگاری روستاها خیلی مناسب است و هم این که کار پایداری را در زمینه کنترل آلودگی ها، کنترل عفونت ها و بازیافت منابع انجام داده اند.
من خیلی راضی هستم که ایشان، این کار را انجام داد و قطعاً تاثیر مثبت روی بهداشت و سلامت مردم روستا و جامعه خواهد داشت.

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
گزارش مجامع بیشتر
افزایش سرمایه 74 درصدی «شیران»

افزایش سرمایه 74 درصدی «شیران»

پول نیوز - امروز سه شنبه مجمع عمومی شرکت «سرمایه گذاری صنایع شیمیایی ایران» در خصوص افزایش سرمایه برگزار شد.
«قاروم» و 215 درصد افزایش سرمایه

«قاروم» و 215 درصد افزایش سرمایه

پول نیوز - هیات مدیره «شرکت قند ارومیه» پیشنهاد افزایش سرمایه ۳۶۸ میلیارد و ۴۰۸ میلیون ریالی را به مجمع عمومی فوق‌العاده این شرکت ارائه کرد.
«غپینو» 432 درصد افزایش سرمایه می‌دهد

«غپینو» 432 درصد افزایش سرمایه می‌دهد

پول نیوز - پس از مدت ها بالاخره افزایش سرمایه «غپینو» از محل تجدید ارزیابی دارایی ها به تأیید حسابرس رسید و این شرکت نیز در صف تجدیدی‌ها قرار گرفت.
پربازدید
پرطرفدارترین
نظرسنجی
آیا با تصمیم دولت برای معاف کردن سلبریتی ها از مالیات موافقید؟
بله
خیر
مشاهده نظرات
برای دریافت خبرنامه پول نیوز ایمیل خود را وارد نمایید: