پایگاه خبری پول نیوز Poolnews

یادداشت میثم هاشم خانی، اقتصاددان؛
کد خبر: ۳۱۶۹۵۷
۲۸ شهريور ۱۳۹۸ - ۱۴:۵۴
۱
ما می‌توانیم در 90 روز «فقر مطلق» را در کشور به صفر برسانیم، اگر با درایت و قاطعیت کافی، حجم عظیم یارانه سیاه را به یارانه‌ سپید تبدیل کنیم.

پول نیوز - با اینکه امروز در اوج تحریم خارجی و رکود اقتصاد داخلی هستیم، امید اینکه می‌توانیم فقر مطلق را در کشور به صفر برسانیم بیراه نیست. شاید برایتان سوال باشد که چگونه چنین چیزی ممکن است؟ کافی‌ست با درایت و قاطعیت کافی، حجم عظیم یارانه سیاه را به یارانه‌ سپید تبدیل کنیم.

 

ریشه‌+کنی+فقر

 

مواردی که آن ها را «یارانه سیاه» می‌نامم، طیف وسیعی از یارانه‌های تخریب‌گر «عدالت»، تخریب‌گر «شفافیت» و تخریب‌گر «رقابت سالم اقتصادی» را شامل می‌شوند: از توزیع هنگفت دلار دولتی بین واردکنندگان نورچشمی و مسافران خارجی گرفته تا ارائه حجم عظیمی از یارانه به سوخت هواپیما؛ از توزیع بیت‌المال برای پوشش زیان بانک‌ها و خودروسازان گرفته تا ارائه سوخت و مواد اولیه بسیار ارزان به پتروشیمی‌ها و فولادسازها؛ و از بذل و بخشش بیت‌المال در قالب وام‌های بدون بهره در میان نورچشمی‌ها گرفته تا توزیع سکه طلا با نرخ دولتی فسادساز و ارائه یارانه عظیم به بنزین و گازوییل.

 

4 ویژگی یارانه‌های سیاه:

  1. معمولا از طرف گروه‌های فشار مختلف به بهانه‌هایی مانند فقرزدایی یا کنترل تورم یا حمایت از تولید ملی بر دولت تحمیل می‌شوند.

  2. سهم محروم‌ترین اقشار از ثروت‌های خدادادی کشور را شدیدا کاهش می‌دهند (تخریب عدالت اقتصادی)

  3. رقابت بین تولیدکنندگان بر سر دلربایی از مشتریان به وسیله بهبود قیمت و کیفیت کالاها را، به رقابت بر سر دلربایی از مقامات حاکمیتی برای دریافت انواع رانت دولتی منحرف می‌کنند (تخریب رقابت اقتصادی سالم)

  4. پتانسیل انواع فساد را با حجیم کردن «امضاهای طلایی»، بالا می‌برند (تخریب شفافیت اقتصادی)

بنابراین برنامه‌های فقرزُدایی با محوریت ریشه‌کنی یارانه‌های سیاه و تبدیل آن ها به یارانه‌های سپید، شامل مواردی از این دست خواهد بود:

  1.  برنامه «دلار همگانی»

    بجای اینکه هر سال حجم عظیمی از یارانه سیاه را در قالب «دلار دولتی» بین واردکنندگان نورچشمی توزیع کنیم و ته‌مانده دلار دولتی را هم بین مسافران خارجی (سیاحتی یا زیارتی) بذل و بخشش کنیم، سهمیه مساوی از دلار دولتی را در اختیار همه ایرانیان قرار دهیم تا افرادی که می‌خواهند مستقیما آن را مصرف کنند و افرادی هم که نمی‌خواهند (عمدتا فقیرترین شهروندان)، سهمیه‌شان را با قیمت توافقی به دیگران بفروشند.

  2. برنامه «بنزین همگانی»
    بجای اینکه هر سال حجم عظیمی از یارانه سیاه را در قالب بنزین و گازوییل ارزان (حدودا یک‌پنجم قیمت افغانستان و پاکستان) توزیع کنیم که سهم عمده آن به خانوارهای ثروتمند مالک چندین خودرو و نیز قاچاقچیان بنزین می‌رسد، سهمیه مساوی از بنزین و گازوییل ارزان را در اختیار همه ایرانیان قرار دهیم تا افرادی که مایل‌ند آن را مستقیما مصرف کنند و افرادی هم که مایل نیستند (خانوارهای فاقد اتومبیل که عمدتا فقرا هستند)، سهیمه‌شان را با نرخی توافقی به دیگران بفروشند.

  3. برنامه «وام همگانی»
    بجای اینکه هر سال بودجه هنگفتی را برای ارائه یارانه سیاه در قالب توزیع وام‌های بدون بهره‌ای اختصاص دهیم که بخش قابل توجهی از آنها نصیب رانت‌خوارانی می‌شود که با برچسب تولیدکننده به دستبرد زدن به بیت‌المال مشغولند، سهمیه مساوی از وام کم‌بهره را در اختیار همه ایرانیان قرار دهیم. هر یک از شهروندان که وثیقه قابل قبول بانکی ارائه کردند، بتوانند مستقیما از این وام استفاده کنند و هر فردی هم که وثیقه بانکی نداشت (غالبا خانوارهای فقیرترین دهک‌های درآمدی)، بتواند سهمیه وام کم‌بهره خود را بفروشد یا حتی آن سهمیه را به کارآفرینی ببخشد که تضمین می‌کند شغل یک‌ساله در اختیار او قرار دهد.

 

هر کدام از این برنامه‌ها (دلار همگانی، بنزین همگانی و وام همگانی) می‌توانند اسکلت برنامه‌ای ملی برای ریشه‌کنی «فقر مطلق» بوده و این هدف ارزشمند را از مسیر ریشه‌کنی «یارانه‌های سیاه» (تخریب‌گر عدالت و تخریب‌گر شفافیت) و تبدیل آنها به «یارانه‌های سپید» (عدالت‌گرا و کاملا شفاف) محقق کند. ضمنا به سادگی می‌توان نگرانی از آثار تورمی هر طرح را به حدود صفر رساند؛ زیرا به گزارش صندوق بین المللی پول، تکنولوژی جهانی کنترل تورم در 2 دهه اخیر آن‌قدر پیشرفت کرده که هم‌اکنون 90 کشور جهان توانسته‌اند تورم خود را به زیر سالی 3 درصد برسانند.

 

صد البته برای موفقیت هر یک از این برنامه‌ها، باید دقت فراوانی در طراحی جزئیات اجرایی لحاظ شود؛ از ملاحظات فنی گرفته تا ملاحظات اقتصادی و نیز ملاحظات اقتصاد سیاسی در زمینه سنگ‌اندازی‌های گروه‌های فشار حامی یارانه‌های سیاه.

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
غیر قابل انتشار: 0
در انتظار بررسی: 0
انتشار یافته: ۱
نظرات بینندگان
فردین
Iran, Islamic Republic of
18:41 - 1398/06/28
خدا پدر و مادر چنین کارشناسانی را بیامرزه، این عرایض را افراد زیادی بطرق و روشهای گوناگون گفتن ولی گویا سرو سامان گرفتن این کشور یا ضعفا، سبب میشه نون عده ای مفتخور آجر بشه. بطور مثال در یک برنامه که چندسال پیش با اجرای آقای فرزادحسنی و دعوت از دو عزیز که مسئولان خانه ایثارگران بودن و به مشکلات و چگونگی رفع آن مشکلات بین ایثارگران می پرداخت، این عزیزان میهمان برنامه چند روش ساده برای حل دائمی مشکلات مالی معیشتی ایثارگران ذکر کردن، از جمله این بودم اگر این ایثارگران برای سازمان یا گروه خاصی بجبهه رفتن که رسیدگی بامور این قشر نجیب را بیک دستگاه (بنیادشهید) سپردیم؟ اینها برای کشور بجنگ و جبهه رفتن و کل کشور اعم از همه دستگاهها و وزارتخانه هاباید در این باره سهم خود را ادا کنه مثلا بنیادمسکن به مشکل مسکن، خودرو سازی ها بحل مشکل خودرو، میراث فرهنگی گردشگری به حل مشکل سفر و مکان استقرار ایثارگران در سفرها بپردازه و... یا اینکه این دو میهمان گفتن چرا این درصدهایی که غالبا بدون مبنا و پایه درستی هست آنهم به تبعیت از یک روش آمریکایی به جانبازان دادیم و چرا بین ایثارگران فرق میذاریم و... اما آن فیلم و گزارش که میتونست مقدمه ای باشه برای رفع مشکلات ایثارگران بهش محلی گذاشته نشد و حتی پخش مجدد هم نشد.
دیدنی‌ها
نظرسنجی
بله
خیر
من در مرحله اول هم نمی گرفتم.
پرطرفدار