پول نیوز

کد خبر: ۳۰۶۸۱۴
۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۱۰:۴۷
0
وقتی جریان برجام اتفاق افتاد ما توانستیم با یک روند منطقی به دنیا اثبات کنیم که ملتی صلح جو هستیم و دنبال درگیری و تنش و مسائل این چنینی نیستیم. از منظر اجتماعی هم مردم احساس کردند کشور روی ریلی افتاده که قرار است به وضع موجودشان سر و سامانی دهد.
پول‌نیوز -دکتر علیرضا شریفی یزدی*، فضای جامعه ایران در جریان 8 سالی ( از سال 84 تا 92 ) کهبه دلیل فشار بیشتر تحریم ها با مشکلات ارزی روبه رو شد و دلار هزار تومانی به بالای 3 هزار تومان کشید دچار  ناامیدی و سرخوردگی شدیدی شد و میزان سرمایه های اجتماعی در پایین ترین حد خود آمد. وقتی جریان برجام اتفاق افتاد ما توانستیم با یک روند منطقی به دنیا اثبات کنیم که ملتی صلح جو هستیم و دنبال درگیری و تنش و مسائل این چنینی نیستیم. از منظر اجتماعی هم مردم احساس کردند کشور روی ریلی افتاده که قرار است به وضع موجودشان سر و سامانی دهد.

اعتماد از دست رفته

رونق گرفتن مجدد سرمایه گذاری خارجی، همکاری شرکت های خارجی با ایران، افزایش اشتغال و درآمد سرانه و کنترل تورم مهار ناپذیر اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 به یک میزان منطقی موجب شد تا مردم احساس کردند از نظر اقتصادی اتفاقات خوبی در حال رخداد است. در این زمان تورم نزدیک به 50 درصد به 10 درصد رسید که عدد قابل قبولی بود. شکل گرفتن امید به آینده در مردم روند مهاجرت و خروج از کشور که در دوره های ماقبل آن شدت داشت را پایین آورد و امید به اینکه شرایط در حال بهبود است، بالا رفت.پمپاژ امید و آینده جویی و آینده خواهی به ویژه در نسل جوان به شدت در آن زمان در سطح کشور افزایش پیدا کرد. همه این جریانات از نتایج اجتماعی توافق برجام بود.البته این مسئله جدا از این بود که بندهای آن قرارداد بعدها به نتیجه خواهد رسید یا نه که البته اینگونه نیز نشد.

ضربه آمریکا

اما از سال 97 که آمریکا دشمنی هایش را علیه ایران تشدید کرد و از برجام به صورت یکسویه خارج شد و این قرارداد را بی خاصیت جلوه داد، عملا تحریم ها برگشت. ما با یک رشد افسارگسیخته تورمی در کشور مواجه شدیم و پیش بینی ها اینگونه است که ممکن است تا منفی شش درصد رکود اقتصادی داشته باشیم که عدد بسیار قابل توجهی است. کنار کشیدن آمریکا تمام اتفاقاتی که در سال های 90 و 91 و 92 بر ما عارض شد را دوباره افزایش داد با این تفاوت که سری قبل چون بار اول این جریان بود هنوز پایه های اقتصاد تا این اندازه تخریب نشده بودندو فضای امید در جامعه بیشتر بود اما تورم افسارگسیخته اکنون،عدم اطمینانبین گروه های متوسط جامعه و سقوط دهک های متوسط به زیر خط فقر ناامیدی را به شدت در این حوزه افزایش داد. به مهاجرت ها شدت بخشید و میزان امید به آینده را در مرز سقوط قرار داد. به دنبال افزایش بیکاریخانواده ها از مرز آشفتگی عبور کردند و ما با گسیختگی خانوادگی مواجهیم و شاهد طلاق های عاطفی، اقتصادی و رسمی در جامعه هستیم. همه اینها نتیجه اتفاقاتی است که ما در یک سال اخیر با آن مواجه شدیم. بحث آسیب های اجتماعی نیز در چنین شرایطی به اوج خود رسیده و در یک سال گذشته میزان دزدها در جامعه افزایش یافته. احساس عدم امنیت در بعد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی لایه های بزرگی از جامعه را فرا گرفته. مردم را طبق سلسله نیازهای مطلوب از لایه های بالاتر مانند خودشکوفایی ، حقیقت جویی و عدالت خواهی به  لایه های پایین برده یعنی مردم اکثرا دغدغه تامین نیازهای اولیه مانند خوراک، پوشاک ، مسکن ، بهداشت و درمان و ... دارند که این وضعیت نشان دهنده اتفاقاتی است که بخشی از آن به نتایج برجام در یک سال گذشته است. بخشی از آن هم به اقتصاد مزمن و بیمارگونه ایباز می گردد که از گذشته وجود داشته و  با تلنگر اخیر برجام خود را بیشتر بروز و ظهور داده.

بیش از ظرفیت یک جام

در دوره ای که برجام اتفاق افتاد یکی از جریانات سیاسی که تمایل داشت برجام اتفاق بیوفتد بیش از پتانسیل و ظرفیت برجام روی آن تبلیغات انجام داد و سرمایه گذاری کرد و همین عامل باعث شد که در دوره ای میزان امیدها به این قرارداد به صورت کاذب در سطح جامعه به شدت افزایش پیدا کند. همین امر باعث شد زمانی که آمریکا از برجام کناره گیری کرد به یک باره تب امیدخواهی و وابستگی به اینکه برجام قرار است  معجزاتی با خود به دنبال داشته باشد فروکش کرد. مقامات ارشدی که آن زمان به شدت علاقه مند به این مسئله بودند با تغییر موضع و مطرح کردن شعارهای جدیدنوعی سردرگمی، سرخوردگی و حس عدم اطمینان و اعتماد را در بین مردم تقویت کردند که توده غالب اجتماع را دربرگرفته؛ در همین راستا می توان نحوه برخورد مردم با دستگاه های دولتی در سیل اخیر ، زلزله کرمانشاه و یا کامنت گذاری شان زیر پست مسئدولان در فضای مجازی را مورد سنجش قرار داد. البته این مسئله فقط در مورد مسئولان کشوری صدق نمی کند و میزان اعتماد عمومی نسبت به یکدیگر نیز به شدت کاهش یافته و ورودی پرونده های در قوه قضاییه به خوبی نشانگر این موضوع است. میزان خشونت و خشم در بین افراد جامعه تا حد زیادی افزایش یافته و در یک سال اخیر تعداد گردهمایی هایی اعتراضی در بین اصناف و دانشجویان اوج گرفته.

سرمایه بر باد رفته

باید به این نکته توجه داشت که واکنش های سیاسی مردم دیگر طبق روال گذشته نخواهد بود. چرا که با امیدهای سرکوب شده ای روبرو هستند. بنابراین اگر قرار به واکنش های سیاسی باشد سعی می کنند با دور اندیشی بیشتری سراغ آن بروند. از سویی هم حجم زیاد از تبلیغات مثبت و منفی از دو جناح سیاسی موجب شده تا در دور جدیده ارتباطات سیاسی بین ایران و گروه 5+1 مردم با تجربه ای که از گذشته دارند، اعتماد سابق به شعارهای تند مثبت و منفی نداشته باشند؛ مسئولان غافلند از اینکه میزان اعتماد از دست رفته عمومی به راحتی قابل بازیافت و برگشت نیست.


*جامعه شناس و روانشناسی اجتماعی

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
دیدنی‌ها
نظرسنجی
بله
خیر
من در مرحله اول هم نمی گرفتم.
پرطرفدار