کد خبر: ۲۴۳۷۳۰
۲۷ شهريور ۱۳۹۶ - ۱۰:۳۸
۲
فارغ از نقد یا تشویق پدیده اقتصادی-اجتماعیِ عطش شمال شهر نشینی، نظر کارشناسان مختلف را جویا شده ایم. مریم محمودی، پژوهشگر پژوهشکده مطالعات فناوری در این باره یادداشتی برای پول نیوز ارسال کرده.
پدیده شمال‌شهرنشینی/ همه می خواهند متمایز باشند!

همه به دنبال یک تمایز بخشی اجتماعی

مریم محمودی|
دانشجوی دکتری جامعه شناسی دانشگاه فردوسی مشهد،
پژوهشگر پژوهشکده مطالعات فناوری

پول نیوز- به نظر میرسد مفهوم "مصرف تظاهری"  تورشتاین وبلن در پیوند با مفهوم "تمایز"   پیر بوردیو به میزان قابل قبولی بتوانند پدیده تمایل بیش از اندازه به اجاره یا خرید سوییت ها و شبه آپارتمانها در مناطق شمالی شهر به جای صرف همان بودجه برای خانه های با شرایط بهتر در مناطق پایین تر شهر را توضیح بدهند.

گویا آنچه وبلن درباره مصرف تظاهری کالاهای لوکس که واجد وجه زیبایی شناسی هستند مانند لباس، دکوراسیون منزل، استفاه از اتومبیل های گران قیمت ، رفت و آمد به مکانهایی مانند گالری های هنری، رستوران های گرانقیمت، باشگاه های بیلیارد که در واقع نمادی از سبک زندگی طبقات فرادست جامعه هستند، امروز در جامعه ما به مسکن هم تسری پیدا کرده است و افزایش مصرف تظاهری مسکن ، شاید نام مناسبی برای پدیده ای که ذکر آن رفت باشد.

وبلن در نظریه طبقه تن آسا، خود مصرف را راهی برای نشان دادن میزان ثروت و کسب منزلت اجتماعی، تشخص و احترام می داند و از مفهوم مصرف تظاهری به عنوان مصرفی یاد میکند که نه برای برآوردن نیازهای مادی و زیستی، بلکه صرفا برای کسب احترام و منزلت  بیشتر و شباهت بیشتر به طبقات بالادست و در جوامع مدرن و شهری صورت می گیرد.

با این توضیحات می توان گفت افرادی که استطاعات کافی برای  خرید یا اجاره مسکن مناسب در مناطق شمالی تهران را ندارند، برای تظاهر به داشتن جایگاهی بالاتر در طبقات اجتماعی، حاضرند فقط به شرط تعلق به آن منطقه جغرافیایی در خانه هایی بی کیفیت زندگی کنند تا از مزایای مادی و نمادین استقرار در جایگاه اجتماعی تظاهری که به واسطه محل مسکنشان بدان دست یافته اند، بهر مند شوند. این جاست که مفهوم تمایز بوردیو به کمک ما می آید تا تحلیل ما را از وضعیت روشنتر کند.

بوردیو معتقد است طبقات مختلف کالاهای مختلف را می خرند تا جایگاه خود را در ساخت اجتماعی نشان دهند. از نظر او افراد در یک رقابت دایمی تلاش می کنند بااستفاده از کالاهای خاص و با پرهیز از تن دادن به کالاهای عمومی شده، خود را از افراد مشابه  خود متمایز کرده و به افراد طبقات بالاتر شبیه تر سازند و بدین ترتیب با بالابردن سرمایه اجتماعی خود از مزایای مادی و نمادین طبقه بالاتر بهره مند شده و جایگاه طبقاتی خود را ارتقا بخشند.

عوامل تمایز بخش که منجر به کسب منزلت اجتماعی می شوند در طبقات و گروه های  مختلف یک اجتماع و حتی در دوره های زمانی مختلف متفاوت است. در جامعه شهری تهران ، زمانی تحصیلات یک عامل تمایز بخش با اهمیت بود که به سرعت می توانست، صورت های دیگر سرمایه ، مانند سرمایه فرهنگی، نمادین و اقتصادی را برای فرد فراهم کرده و جایگاه اقتصادی اجتماعی یا به تعبیری منزلت اجتماعی او را تغییر داده و حتی امکان تحرک طبقاتی او را فراهم کند. اما امروزه با گسترش بی رویه آموزش عالی، تمایز بخشی تحصیلات بسیار کمرنگ شده وافراد جامعه به دنبال عوامل دیگری برای تمایز بخشی خود هستند. به نظر می رسد یکی از این عوامل که اتفاقا گویا وزن بالایی هم نسبت به سایرین دارد، محل سکونت است . این وزن بالا احتمالا به تصور عمومی از محل سکونت که آنرا نمادی از بهره مندی از ترکیب انواع سرمایه مادی، فرهنگی و نمادین میدانند، بر میگردد. 

بنابراین با توجه به اهمیتی که محل سکونت پیدا کرده، طبیعتا تمایل جامعه به مصرف تظاهری آن، نسبت به گذشته بالا می رود . میتوان پرسید که این افزایش اهمیت، به چه دلیل رخ داده است. گرچه که پاسخ به این سوال دشوار است اما شاید بتوان گسترش وزن تعاملات افراد در فضای مجازی را نوعی بستر تقویت کننده برای آن دانست. در فضای مجازی ، امکان مصرف تظاهری و نمایش غیر واقعی از خود فراهم تر است و فرد میتواد ساده تر بخشهای دلخواه از سسبک زندگی اش را به نمایش گذاشته و بخشهایی را پنهان کند.

 درست به همان سیاقی که وبلن به دلیل ناشناخته ماندن افراد در شهر، انگیزه وو تاثیر گذاری رفار تظاهری را بیشتر میداند ، میتوان انگیزه و تاثیر مصرف تظاهری مسکن را در دنیای دیجیتال و شبکه های مجازی که امکان ناشناخته ماندن در آن فراهم‌تر است، بیشتر دانست.

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
غیر قابل انتشار: 0
در انتظار بررسی: 0
انتشار یافته: ۲
نظرات بینندگان
عارف
Iran, Islamic Republic of
11:10 - 1396/06/27
بسیار مطلب ضعیفی بود. نویسنده باید سابقه ای از چیزی که مطرح می کند را در متن بیاورد. این خانم جوری نوشته انگار دارد درباره علی کریمی و علی دایی حرف می زنه و همه می شناسنشون. واقعا مطلب بیخودی بود
رضا
Iran, Islamic Republic of
12:18 - 1396/06/29
مقاله خوبی است.
به این ترتیب شمال شهر تبدیل شده است به محل زندگی جماعتی عقده ای که در پی فخر فروشی به دیگرانند.
گزارش مجامع بیشتر
حرکت سریع «مبین‌وان» به سوی آینده/ برنامه ریزی برای سودآوری بیشتر

حرکت سریع «مبین‌وان» به سوی آینده/ برنامه ریزی برای سودآوری بیشتر

در مجمع سالیانه شرکت مبین وان کیش سود 100 ریالی تقسیم شد.
سود ۲۰۰ ریالی در جیبت سهامداران «سپ»

سود ۲۰۰ ریالی در جیبت سهامداران «سپ»

مجمع عمومی عادی سالیانه سهامداران شرکت «پرداخت الکترونیک سامان کیش» با حضور۹۰ درصد از سهامداران تشکیل شد.
سود ۷۰ تومانی برای سهامداران «واتی»

سود ۷۰ تومانی برای سهامداران «واتی»

مجمع عمومی عادی سالانه صاحبان سهام شرکت «گروه سرمایه‌گذاری آتیه دماوند» صبح روز گذشته به دلیل شیوع ویروس کرونا و طبق دستورالعمل سازمان بورس، به صورت آنلاین و با حضور مدیرعامل، هیئت مدیره و ۸۱/۲۹ سهامداران شرکت برگزار شد.
پربازدید
پرطرفدارترین
برای دریافت خبرنامه پول نیوز ایمیل خود را وارد نمایید:
تعطیلی همه مشاغل به جز سطح 1 در ۲۵ مرکز استان و همه کلانشهرها
سخنگوی ستاد ملی مقابله با کرونا گفت: حداقل ۲۵ مرکز استانی و نیز همه کلانشهرها شامل دور جدید محدودیت‌های شدید خواهند شد.