پایگاه خبری پول نیوز Poolnews

کد خبر: ۲۴۳۳۸
۱۶ تير ۱۳۸۹ - ۱۰:۳۷
0
وقتی الگوی مصرف اصلاح می‌شود، به تبع آن، تلفات و مصرف بی‌رویه کاهش می‌یابد و در نتیجه بهره‌وری ‌نیز افز‌و‌ن ‌می‌شود. با افزایش بهره‌وری، تولید رشد می‌کند و رفاه مردم نیز بهبود می‌یابد. مجموعه‌ این عوامل سرانجام موجب پیشرفت اقتصادی می‌شود.
 مهر، به عقیده کارشناسان مسایل اقتصادی، حلقه مفقوده اقتصاد ایران بهره وری نام گرفته که در گذشته همواره نسبت به آن بی توجهی شده است. در علم اقتصاد می گویند هر عاملی غیر از سرمایه و نیروی کار که بر افزایش تولید تاثیرگذار است، بهره‏وری محسوب می‌شود و یا به "مقدار کالا و یا خدمات تولید شده در مقایسه با هر واحد از انرژی و یا کار هزینه شده بدون کاهش کیفیت" تعبیر می شود.
 
به دیگر سخن بهره‌وری عبارتست از بدست آوردن حداکثر سود ممکن با بهره گیری و استفاده بهینه از نیروی کار، توان، استعداد و مهارت نیروی انسانی، زمین، ماشین، پول، تجهیزات، زمان، مکان وغیره به منظور ارتقاء رفاه جامعه.باید به چگونگی سه عامل بهره‌وری، سرمایه‌گذاری و نسبت هزینه‌های دولت به تولید توجه شود.
 
عدم تحقق اهداف بهره وری در برنامه چهارم

در همین حال، نرخ رشد بهره وری، مهمترین و اصلی ترین شاخص سلامت یک اقتصـاد اسـت، زیـرا ایـن شـاخص محرک درآمدهای واقعی، نرخ تورم، انواع نرخ های بهره، قیمت و سود سهام و غیره است.  در ایران یکی از دلایل پایین بودن بهره‌وری، دولتی بودن اقتصاد و بالا بردن موجودی اموال اعلام می شود. در حال حاضر هم رشد کل بهره وری کمتر از یک درصد و حول و حوش 0.8 درصد گزارش شده است.

در برنامه چهارم توسعه نیز تحقق 2.5 درصد از رشد اقتصادی کشور از مسیر بهره وری پیش بینی شده بود که متاسفانه با غفلت‌هایی که در این خصوص صورت گرفت، این هدف محقق نشد و تحقق آن به برنامه پنجم توسعه کشور تعمیم داده شد.

مقام معظم رهبری در سالهای گذشته در سخنرانی‌های مختلف و نامگذاری سالهای گذشته همواره دغدغه بهبود بهره وری را داشته اند به نحوی که در ابلاغیه اخیر ایشان درباره سیاستهای کلی اصلاح الگوی مصرف نیز بار دیگر چندین بار کلمه "بهره وری" در آن به چشم می خورد که مسئولان، فعالان بخش خصوصی و مردم برای تحقق آن باید کار و همت مضاعف را در پیش گیرند.
برهمین اساس وقتی الگوی مصرف اصلاح می‌شود، به تبع آن، تلفات و مصرف بی‌رویه نیز کاهش می‌یابد و در نتیجه بهره‌وری ‌نیز افز‌و‌ن ‌می‌گردد. با افزایش بهره‌وری، تولید رشد می‌کند و رفاه مردم نیز بهبود می‌یابد. مجموعه‌ این عوامل سرانجام موجب پیشرفت اقتصادی می‌شود.
 
شعار اصلاح الگوی مصرف در سال گذشته با هدف بهبود بهره‌وری، به‌نوعی با پیشرفت اقتصادی ارتباط داشت. شعار همت و کار مضاعف نیز این نکته را یادآور می‌شود که با همت و کار مضاعف و استفاده‌‌ حداکثری از ظرفیت‌های اقتصاد می‌توان به پیشرفت‌های بیشتری دست یافت.
 
اقتصاد دولتی مانع بزرگ در برابر تحقق بهره وری
 
البته برخی اقتصاددانان اقتصاد دولتی را مانعی بزرگ در برابر تحقق بهره وری ارزیابی می‌کنند و سرمایه گذاری خارجی را در تحقق اصل افزایش نرخ بهره وری تاثیرگزار می‌دانند.
 
در این میان، هر کشوری در تلاش است تا نسبت سرمایه‌گذاری را به تولید ناخالص داخلی افزایش دهد، برخی کشورها سیاست ریاضت اقتصادی را در پیش می‌گیرند و برخی کشورها با مراجعه به بخش خصوصی، بهره‌وری را بالا می‌برند.
 
آمارها نشان می‌دهد که کشورها برای رشد اقتصادی بیشتر سرمایه‌های خارجی را جذب می‌کنند که ترکیه رشد اقتصادی خود را از این طریق به دست آورده است. رشد اقتصادی آمریکا طی 40 سال گذشته 3.65 درصد بود که سهم بهره‌وری آن حدود یک درصد بوده، ژاپن 9.27 درصد رشد داشته که 2.3 درصد آن به بهره‌وری اختصاص داشته است، اما در این میان سهم بهره‌وری ما از رشد اقتصادی در سال 84 و 85 معادل 0.14 تا 0.13 درصد بوده است و رشد بهره‌وری کل حدود 0.8 درصد است.
 
سطوح بهره وری
 
البته باید اشاره کرد که بر خلاف پندار برخی افراد بهره‌وری فقط برای صنایع نیست، بلکه بهره وری سطوح مختلفی دارد و همه افراد در همه سطوح نقش دارند یعنی اینکه افراد می‌توانند با تفکر، ابداعات و نوآوری‌های خود عملا در چند سطح گوناگون موثر واقع شوند.
 
نداشتن اعتقاد و باور ملی به نتایج و فواید بهبود بهره وری، ترس از برخی نمودهای ظاهری بهره وری از جمله ترس از بیکاری، نا آگاهی عمومی نسبت به مفاهیم و جایگاه بهره وری، میزان اهمیت آن ونقش و وظایف افراد. در این راستا، بی توجهی به فکرهای خلاق ومبتکر، مقاومت افراد در مقابل تغییرات وعدم تمایل به ترک برخی عادات و ناهماهنگی و نبود هدایت و نظارت مناسب از موانع بهبود بهره وری است.
 
همچنین صرفه جویی در هزینه‌ها، افزایش کیفیت کالاها وخدمات، ثبات قیمتها و یا حتی کاهش آن، افزایش سطح رفاه عمومی جامعه، افزایش درآمد وسود، رضایت عمومی افراد، رونق اقتصادی، افزایش تولید و ارائه خدمات، ثبات اقتصادی در بازار جهانی، ایجاد اشتغال، توسعه صنعتی، توسعه پایدار ساختارهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، علمی و بهداشتی و غیره از فوائد بهره وری محسوب می شود.

درک و ارزیابی جامعه ما از واقعیت در نسبت با بهره وری، درک و ارزیابی قابل نقدی است، در حالی که بررسی دقیق ابعاد این واقعیت حکایت از اهمیت راهبردی آن دارد و ارتباط وثیق و مستحکم آن را با آرمانهای معتبری چون تحقق رشد و توسعه پایدار و درجه استمرار و تکرار پذیری آن، رفع فقر و محرومیت، حل معضل بیکاری و کاهش فاصله های منطقه ای و بین المللی کشور نشان می دهد در رفتار وعمل مسئولان و مردم نشانه هایی از درک اینچنینی از موضوع وجود ندارد.
 
کماکان نیز رویه هایی که تاکنون به کاهش بهره وری در کشور منجر شده است ادامه می یابد در این شرایط یا باید در اهمیت راهبردی بهره وری تردید کرد که وحدت نظری و بررسی های میدانی حاکی از قطعیت آن دارد و یا باید رویه های ادراک و ارزیابی دولت و مردم را قابل نقد دانست که در منظومه ذهنی آنان این مشکل اساسی قابل رویت نبوده است و یا حتی در مواردی اگر رویت شده در حد و اندازه های واقعی آن مشاهده شده است.
 
ارزیابی تلاشهای پیشین کشور در دوره های گوناگون استقرار دولتها حاکی است که هیچگاه این پدیده به این شکل روئیت نشده و در بهترین شرایط تصور شده است که بهره وری یک ضرورت برای جامعه است و تحقق آن نیز مستلزم افزایش درک و آگاهی جامعه از موضوع بهره وری است.
 
اساسی ترین عامل در توفیق بهره وری مبتنی ساختن همه امور بر نتایج واقعی کار و تلاش دولت و جامعه است و تصور می شود که در این صورت هم رویه های ادراک و ارزیابی از واقعیت اصلاح می شود و هم تمایل پایداری برای اهتمام به بهره وری ایجاد می شود.
 
پرواضح است که ایفای نقش در چنین سطحی مستلزم استقرار نهاد بهره وری در موضوع اشراف بر کلیه نظامات کشور است و از نقطه ای که اشکال آغاز شده است برنامه ریزی بهود ساماندهی گردد، این نیز مستلزم ارتقای سطح تاثیرگذاری نهاد ملی بهره وری در کشور است و تنها در صورتی میسر خواهد بود که در نزدیک ترین سطح تماس با عالی ترین مقام اجرایی کشور قرار گیرد.

8 برنامه سازمان ملی بهره وری
 
دولت نیز یکی از محورهای هفت گانه طرح تحول اقتصادی را اطلاح نظام بهره وری اعلام کرده و سازمان ملی بهره وری ایران در این راستا 8 برنامه را به کارگروه طرح تحولات اقتصادی جهت ارتقاء بهره وری ارائه داده است.
 
بر اساس نظر این سازمان موضوع بهره وری در کشور دارای ابعاد گسترده ای است که همه مدیریت و نظام اقتصادی کشور را در بر می گیرد، بنابراین اتفاقی که در عرصه بهره وری کشور باید رخ دهد تنها معطوف به درون این سازمان نیست.
 
اولین و مهمترین بحثی که در 8 برنامه مذکور برای بهره وری مطرح شده، بحث بودجه و بهره وری است، یعنی منابع کشور باید متناسب با میزان بهره وری اختصاص پیدا بکند و در این راستا دستاوردهای حاصل از تلاش و تکاپوی دستگاههای اجرایی و بخشهای مختلف کشور باید مورد توجه قرار گیرد.
 
ارتباط  بین دستگاهها و بهره وری نیز از دیگر نکات مهم است و در این زمینه تلاش شده نظام جبران خدمات به گونه ای باشد که افراد در ازای عملکرد مفید بتوانند دریافتی بیشتری داشته باشند و افزایش حقوق تابعی از میزان بهره وری باشد که در این زمینه وزارت کار و امور اجتماعی مسئولیتی را بر عهده گرفته و اقداماتی در این زمینه آغاز شده است.
 
بر این اساس پروژه ای تعریف شده تا کلیه دستگاهای اجرایی کشور شاخصهای مربوط به دستگاهها و بخشهای خود را شناسایی کنند و این شاخصها در حال استاندارد شدن است که به محض استاندارد شدن، اندازه گیری و عارضه یابی برای این شاخصها انجام خواهد شد.
 
وظایف دستگاهها
 
همچنین کلیه دستگاههای اجرایی کشور مکلف شده اند که عوامل بازدارنده و تقویت کننده بهره وری را در دستگاهها و بخش های خود شناسایی کنند و این برنامه به تمام دستگاهها ابلاغ شده است.
 
یکی از بندهای ابلاغیه اخیر مقام معظم رهبری در مورد اصلاح الگوی مصرف به بهروری معطوف شده که تحول رویکرد تحقق درآمد ملی به سمت اتکای هرچه بیشتر به منافع حاصل از کسب و کار جامعه را در برمی گیرد.
 
حداکثر سازی ارزش افزوده و منافع ناشی از سرمایه های انسانی، اجتماعی و مادی، استقرار ساز و کارهای انگیزشی در نظام پرداختها در بخش عمومی و بنگاهی، استقرار بودجه ریزی عملیاتی و بهبود فرآیند تخصیص منابع کشور براساس منافع اقتصادی و اجتماعی، اصلاح ساختارهای ارزیابی و ارزشیابی، اتخاذ رویکرد نتیجه گرا و اجرای حسابرسی عملکرد در دستگاههای دولتی، اصلاح قوانین و مقررات، روشها، ابزارها و فرآیندهای اجرایی و اولویت توانمند سازی نیروی کار در کلیه برنامه های حمایتی نیز از دیگر موضوعات مورد توجه در این بند است.
 
فوائد بهره وری برای سیستم دولتی
 
در این میان، از جمله فوائد تحقق بهره وری برای سیستم‌های دولتی و شرکتها نیز افزایش سود و درآمد، کاهش هزینه‌ها، افزایش تقاضا، رضایت شغلی کارکنان، سرعت عمل کارکنان، دقت عمل کارکنان، ایجاد رقابت سالمتر، ارتقای شغلی کارکنان، افزایش حقوق و دستمزد و غیره است.
 
بهبود و ارتقای بهره‌وری مستلزم کوشش و تلاش برنامه ریزی شده همه جانبه از سوی افراد و مسئولین ذی ربط است که خود نیازمند بهبود شرایط کار و تغییر محرکه‌ها و روشهای انگیزشی کارکنان، بهبود نظامها، دستورالعملها، قوانین، بخشنامه‌ها، دستورالعملها، روشها، فناوری و غیره می‌شود.
 
بهره وری یک نیاز و ضرورت
 
در این خصوص ابراهیم عزیزی معاون برنامه ریزی نظارت راهبردی رئیس جمهوری با بیان اینکه در سیاستهای کلی نظام بر ارتقای بهره وری برای رسیدن به رشد اقتصادی تاکید شده است، بهره وری را یک نیاز و نه یک ضرورت دانسته و افزوده است: اگر رشد و تعالی کشور و دستیابی به اهداف و سیاستهای کلی نظام و برنامه چشم انداز مهم است، به همان میزان نیز بهره وری تاثیرگذار است.
 
وی با بیان اینکه بدون بهره وری به آرمانها نمی رسیم، تصریح کرد: برای این مهم نیز رویکرد دولت در لایحه برنامه پنجم مشخص است. بهره وری باید همراه با ضمانت اجرایی باشد و درصدی از اعتبارات نیز به این امر اختصاص یابد. برای تحقق بهره وری استفاده از تمام ظرفیتها باید صورت گیرد تا شاهد رشد و آبادانی کشور باشیم.
 
شکست رویکرد سطحی به بهره وری
 
همچنین علی رضائیان رئیس سازمان ملی بهره وری ایران نیز با بیان اینکه رویکردهای سطحی و کم عمق به بهره وری در دراز مدت محکوم به شکست است، تصریح کرده است: سازمان ملی بهره وری وظیفه هدایت، حمایت و نظارت بر جریان بهره وری را بر عهده دارد.
 
وی تاکید کرده است: امروزه بهره وری انتخاب نیست بلکه یک الزام است که رسیدن به آن به همکاری تمام ارکان نظام نیاز دارد و ضروری است که بهره وری به عنوان یک الزام سازمانی در همه سازمانها نهادینه شود.
 
به هر حال، امیدواریم در آینده با تحقق سیاستهای کلی اصلاح الگوی مصرف سرانجام شاهد پیشرفت اقتصادی کشور باشیم.

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
دیدنی‌ها
پرطرفدار