کد خبر: ۱۷۷۹۳
۲۷ اسفند ۱۳۸۸ - ۱۲:۰۶
0
بزرگانی که ما را ترک کردند
روزنامه پول نوشت :

در واپسین روزهای سال رفته، اقتصاد ایران در حالی به پیشواز سال جدید می‌رود که سه نفر از چهره‌های اقتصادی ایران رخ در نقاب کشیدند: استاد سید محمد مشکوه، استاد منوچهر فرهنگ و استاد علی اکبر شبیری‌نژاد. این سه نفر هر کدام سهمی از پیشرفت علم اقتصاد در ایران داشتند اما خزان 88 به تناوب جامعه علمی ایران را از دانش آنان محروم کرد.پاییز با هجرت استاد مشکوه همراه بود. یکم آذر اولین روز از آخرین ماه خزان خبر رسید دکتر سید محمد مشکوه درگذشت، کسی که رشته اقتصاد را در ایران پایه‌گذاری کرد.

دكتر سید محمد مشكوه متولد 1306 تهران فرزند مرحوم آیت‌الله سید محمد مشكوه بود. آیت‌الله سید محمد مشكوه (پدر دکتر مشکوه) اهل بیرجند بود اما برای تكمیل تحصیلات خود راهی قم و تهران شده بود و در تهران با خانواده‌ای از سادات ازدواج كرده كه حاصل آن تربیت فرزندانی مانند مرحوم دكتر سید محمد مشكوه استاد اقتصاد بود. مشكوه پسر تا مقطع دیپلم از مدرسه دارالفنون و سپس دانشكده علوم معقول و منقول دانشگاه تهران زیر نظر استادان بنامی همچون مرحوم آیت‌الله محی‌الدین الهی قمشه‌ای مترجم بزرگ قرآن، مرحوم آیت‌الله سید كاظم عصار و مرحوم پدرش تحصیل كرد و برای ادامه تحصیلات به پیشنهاد مرحوم پدرش آیت‌الله سید محمد مشكوه راهی فرانسه شد. در فرانسه دكترای دولتی اقتصاد و دكترای علوم سیاسی از دانشگاه پاریس اخذ کرد و بعد از ورود به ایران به عنوان استادیار و سپس دانشیار در دانشكده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران رشته اقتصاد را تاسیس كرد و پس از پایه‌گذاری دانشكده اقتصاد دانشگاه تهران در سال 1342 وارد این دانشكده شد و در آنجا به مقام استاد تمامی رسید.بنابراین او را بنیان‌گذار «رشته اقتصاد» می‌دانند. وی پس از انقلاب اسلامی مدتی را در خارج از كشور گذراند و در دانشگاه‌های مختلف فرانسه، كمبریج انگلستان، اسپانیا و آمریكا تدریس كرد و با كوله‌باری از تجربه و دانش دوباره در سال 1365 به ایران بازگشت و در دانشگاه امام صادق(ع) دانشكده معارف اسلامی و اقتصاد به تدریس علوم اقتصادی و تربیت شاگردان پرداخت. از ویژگی‌های این استاد مرحوم گوشه‌نشینی و نگاه دقیق به مسایل علم اقتصاد بود كه آن مرحوم معتقد بود یك دانشمند اقتصادی نباید تنها به آمار و ارقام اكتفا كند بلكه واقعیت جامعه را نیز باید در نظر گیرد كه به عنوان آمار زنده در نزد دیدگان اقتصاددان قد علم می‌كند. مرحوم دكتر سیدمحمد مشكوه نگاه تیزبین به مسایل اقتصادی داشت و هنگام تدریس سعی می‌كرد مطالب را به صورت عمقی به دانشجویان رشته اقتصاد تدریس كند به گونه‌ای كه بنابر گفته اكثر شاگردان وی، سنگ‌بنای اطلاعات اقتصادی دانشجویان توسط این استاد بزرگ به همراه همكارش مرحوم دكتر نورعلی نوری‌نیستانك، دیگر استاد دانشگاه امام صادق (ع) كه در سال 1379 درگذشت برای دانشجویان تكمیل می‌شد. سیدمحمد مشكوه بعد از بازگشت به ایران كتاب «پول» در حدود 450 صفحه را نوشت كه به گفته آن مرحوم در زمانی كه حتی عده‌ای در ایران تعریف پول را نمی‌دانستند، كتاب ویژه‌ای توسط دانشگاه تهران به همت ایشان در زمینه پول نگاشته شد. وی سپس كتاب «مبانی علم اقتصاد»، «كلیات علم اقتصاد»، «ارز»، «بانكداری»، «تجارت بین‌الملل» و «مسایل پولی و مالی بین‌المللی» را به رشته تحریر درآورد كه هنوز به عنوان كتاب‌های پایه آموزش علم اقتصاد در ایران به شمار می‌رود. مرحوم دكتر مشكوه از معدود استادانی بود كه تمام مدارج علمی را طی كرده و استاد تمام رشته اقتصاد در ایران بود. مرحوم دكتر مشكوه در طول حدود 50 سال استادی در ایران شاگردان بی‌شماری تربیت كرد كه می‌توان به برخی از آنها از جمله مرحوم دكتر سیدحسین عظیمی‌آرانی از بنیانگذاران علم توسعه نام برد كه به سفارش استاد و با دست‌خط و معرفی ایشان وارد دانشگاه آكسفورد شد و دكترای اقتصاد دریافت كرد، همچنین استادانی مانند دكتر سیدجواد پورمقیم، استاد دانشگاه الزهرا(س) و دكتر اسدالله فرزین‌وش، رییس اسبق دانشكده اقتصاد دانشگاه تهران اشاره کرد.

/دو رییس کل/

در میان شاگردان استاد مشکوه نام دو نفر از رییسان بانک مرکزی ایران به چشم می‌خورد؛ مرحوم محسن نوربخش که نوروز 89 هفتمین سال است که اقتصاد ایران را در رفتن خود سوگوار می‌کند و دكتر ابراهیم شیبانی، رییس اسبق بانك مركزی که پس از مرحوم نوربخش سکاندار نظام پولی کشور شد.

/دهخدای اقتصاد/

سال به بهمن که رسید باز خبر ناخوش دیگری رسید، منوچهر فرهنگ درگذشت؛ کسی که او را در اقتصاد همانند علی‌اکبر دهخدا در ادبیات بررسی می‌کنند. اگر دهخدا لغت‌نامه فارسی را گردآوری کرد، منوچهر فرهنگ چنین هنری را در اقتصاد به خرج داد.منوچهر فرهنگ در سال 1297 در شهر بابل زاده شد اما دوران اقامتش در این شهر زیاد طول نكشید. او در حالی كه هنوز دوران شیرخوارگی را پشت سر نگذاشته بود، به اتفاق خانواده به شهر گرگان نقل مكان كرد.پدرش آموزگار بود و دستی هم در تحقیق و تالیف داشت. نشان به آن نشان كه نخستین كتاب كلاسیك در سال اول فارسی را او نوشت و در تالیف دیگر كتاب‌های درسی هم نقش داشت.منوچهر فرهنگ پس از پایان تحصیلات دوران ابتدایی، راه پایتخت را در پیش گرفت. او پس از گرفتن دیپلم ریاضی در رشته حقوق دانشگاه تهران پذیرفته شد. فرانسه مقصد بعدی فرهنگ بود، او در پاریس هم درس اقتصاد خواند و هم بر زبان‌های فرانسه و انگلیسی فائق آمد. وی در دانشكده حقوق و علوم اقتصادی دانشگاه پاریس با پایان‌نامه «مصائب و مشكلات برنامه‌ریزی در كشورهای رو به رشد» توانست دكترای دولتی بگیرد.

 
/چرم خامی که خرد کرد/
 
منوچهر فرهنگ در سال‌های تحصیل در اروپا به جان‌مینیارد كینز، اقتصاددان مطرح انگلیسی علاقه‌مند شد و كتاب‌های او را مطالعه كرد. پس از آنكه از كار در سازمان برنامه ناامید شد، به دعوت دكتر كیان برای تدریس به دانشگاه تهران دعوت شد. در ابتدا به عنوان استاد حق‌التدریس با حقوقی در حدود سه‌هزار تومان در دانشگاه تهران به تدریس مشغول شد. در همین دوران بود كه دكتر حسین پیرنیا به دلیل علاقه‌ای كه در منوچهر فرهنگ سراغ داشت، پیشنهاد ترجمه كتاب «نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول» جان مینیارد كینز را به او داد. منوچهر فرهنگ در مورد ترجمه اثر معروف كینز ساده و بی‌پروا می‌گوید: «دكتر پیرنیا كه می‌دانست به كینز علاقه دارم، یك روز از من پرسید چرا كتاب‌هایش را ترجمه نمی‌كنی؟ گفتم علاقه دارم اما نیاز به زمان دارم. گفت: اگر ترجمه كنی، 15هزار تومان بابت ترجمه‌ات می‌پردازیم. فكر كردم پول بسیار خوبی است و با آن می‌توانم خانه‌ای بخرم بنابراین پس از مدتی پیشنهاد را پذیرفتم.» گفته می‌شود پیرنیا می‌گوید، چرم خامی در دهانش گذاشتیم که دانش را خرد می‌کند. دكتر فرهنگ می‌گوید: «پس از اعلام خبر امضای قرارداد نگران و مضطرب شدم و به ستون ساختمان دانشكده تكیه دادم و تازه فهمیدم چه كار سختی پیش رو دارم.» منوچهر فرهنگ پس از آن به خانه برمی‌گردد و برنامه‌ای برای ترجمه كتاب معروف جان مینیارد كینز تنظیم می‌كند. او گاهی چند روز خود را در اتاقش حبس می‌كند. ریاضت می‌كشد. می‌نویسد و پاره می‌كند. دوباره می‌نویسد تا اینكه پس از سه سال تلاش مداوم موفق می‌شود اثر كینز را به فارسی ترجمه كند.

كار به اندازه‌ای دشوار و نفس‌گیر است كه به قول دكتر حسین پیرنیا، «منوچهر فرهنگ موفق شد چرم خام را بجود بی‌آنكه دندان‌هایش خرد شود.» اثر معروف كینز نخستین ترجمه دكتر منوچهر فرهنگ است اما او پس از ترجمه این كتاب «فرهنگ علوم اقتصادی» را ترجمه می‌كند؛ كتابی كه هنوز یكی از بهترین آثار فارسی در حوزه اقتصاد است.

 
/فرهنگ اقتصاد/

نگارش و تدوین كتاب فرهنگ علوم اقتصادی هم حكایت‌های جالبی دارد. ایده نگارش این كتاب نخستین‌بار در پاریس به ذهن منوچهر فرهنگ می‌رسد و او پس از بازگشت به ایران مقدمات تحریر آن را مهیا می‌كند. ظاهرا منوچهر فرهنگ، ایده نگارش كتاب را با جهانگیر تفضلی هم مطرح می‌كند و با تشویق‌های سفیر كبیر ایران در یونسكو است كه مقدمات كار آغاز می‌شود. منوچهر فرهنگ پنج سال كار مداوم می‌كند تا نخستین فرهنگ اصطلاحات اقتصادی را در ایران تدوین كند. كاری كه او در زمینه انتشار فرهنگ علوم اقتصادی كرد اكنون كه سال‌ها از تلاش او می‌گذرد هنوز بی‌بدیل مانده و هیچ‌كس كاری مشابه اثر او ارایه نداده است. فرهنگ علوم اقتصادی منوچهر فرهنگ تاكنون بارها تجدید چاپ شده است. او برای گردآوری اصطلاحات اقتصادی به بازارها و مراكز مختلف اقتصادی می‌رود و حتی حجره‌نشین بازار تهران می‌شود تا اصطلاحات اقتصادی را به‌گونه‌ای ترجمه كند كه فعالان كف بازار هم آن را درك كنند. در حقیقت منوچهر فرهنگ برای ترجمه لغات و تعابیر اقتصادی، مظنه اصلی را از بازار می‌گیرد و ساعت‌ها وقت می‌گذارد تا ترجمه اصطلاحات را به تعابیر كف بازار نزدیك كند. پنج بهمن فرهنگ اقتصاد که 90 سالگی را پشت سر گذاشته بود با زندگی وداع کرد تا اقتصاد ایران در سوگ دومین اندیشمند خود به عزا بنشیند.
 

/درگذشت پدر بودجه‌ریزی نوین/

بهمن به نیمه نرسیده بود که باز خبر مرگ آمد، این بار در جریان بررسی لایحه بودجه سال 1389 و در رونق بحث‌های مربوط به بودجه خبر آمد که استاد علی‌اکبر شبیری‌نژاد، پدر بودجه‌ریزی نوین ایران درگذشت. علی‌اکبر شبیری‌نژاد، اقتصاددان و كارشناس بودجه و رییس سابق موسسه پژوهش تامین اجتماعی درگذشت. از آثار آن مرحوم علاوه بر راهنمایی و مشاوره ده‌ها نفر از دانشجویان اقتصاد در نگارش پایان‌نامه كارشناسی ارشد و دكترا در دانشگاه تهران و دانشگاه‌های دیگر، تالیف كتاب « گستره‌ مالی‌ و ساختار بودجه‌ ‌ا‌ی‌ ‌ایر‌ان‌: ‌الگو‌ی‌ منابع‌ و مصارف 1375»، كتاب «نگا‌هی‌ نقاد‌انه‌ بر تبصره‌ 2 قو‌انین‌ بودجه 1374»،كتاب «زمینه‌‌های نظر‌ی‌ و توصیه‌‌های سازمان‌‌های بین‌‌‌المللی 1382»،گزارش «عدم‌تعادل‌های ساختاری در بودجه كل كشور1380»، گزارش«چكیده گزارش دوم پروژه مطالعاتی نظام بودجه‌ریزی كشور 1379»، گزارش«چكیده گزارش نخست پروژه مطالعاتی نظام بودجه‌ریزی كشور 1379» و گزارش«چكیده گزارش سوم پروژه مطالعاتی نظام بودجه‌ریزی كشور 1379» را می‌توان نام برد.شبیری به بودجه‌ریزی نگاه خاصی داشت و از زاویه اقتصاد سیاسی به این بحث می‌نگریست. در محضر او کارشناسان برجسته‌ای چون بیژن رحیمی‌دانش، محمد کردبچه، مهدی اخلاقی، ناهید حکیم‌شوشتری و...شاگردی کرده‌اند. هجرت شبیری‌نژاد آخرین ضایعه‌ای بود که برای اقتصاد ایران رقم خورد و سال 88 در حالی به پایان می‌رسد که اقتصاددانان بیش از هر سالی سوگوارتر از سال‌های قبل به پیشواز سال جدید می‌روند.
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
گزارش مجامع بیشتر
حرکت سریع «مبین‌وان» به سوی آینده/ برنامه ریزی برای سودآوری بیشتر

حرکت سریع «مبین‌وان» به سوی آینده/ برنامه ریزی برای سودآوری بیشتر

در مجمع سالیانه شرکت مبین وان کیش سود 100 ریالی تقسیم شد.
سود ۲۰۰ ریالی در جیبت سهامداران «سپ»

سود ۲۰۰ ریالی در جیبت سهامداران «سپ»

مجمع عمومی عادی سالیانه سهامداران شرکت «پرداخت الکترونیک سامان کیش» با حضور۹۰ درصد از سهامداران تشکیل شد.
سود ۷۰ تومانی برای سهامداران «واتی»

سود ۷۰ تومانی برای سهامداران «واتی»

مجمع عمومی عادی سالانه صاحبان سهام شرکت «گروه سرمایه‌گذاری آتیه دماوند» صبح روز گذشته به دلیل شیوع ویروس کرونا و طبق دستورالعمل سازمان بورس، به صورت آنلاین و با حضور مدیرعامل، هیئت مدیره و ۸۱/۲۹ سهامداران شرکت برگزار شد.
پربازدید
پرطرفدارترین
نظرسنجی
عملکرد دولت در مواجهه با کرونا را چگونه ارزیابی می کنید؟
افتضاح
تا حدودی مطلوب و موفق
موفق و خوب
مشاهده نظرات
برای دریافت خبرنامه پول نیوز ایمیل خود را وارد نمایید: