در 30 سال گذشته سهم ایران از صادرات جهانی نفت خام به طور قابل ملاحظه ای کاهش یافته که این کاهش صادرات نفت خام موجب کمرنگ تر شدن اثرگذاری ایران در معادلات جهانی انرژی شده است.

کاهش اثرگذاری جهانی ایران در بخش نفت و گاز به جایی رسیده که برای پروژه عظیم و مهمی همچون «ناباکو» از ایران دعوت به عمل نمی آید. این در حالی است که اعضای کنسرسیوم «ناباکو» بارها به عدم موفقیت این پروژه در غیاب ایران اعتراف کرده اند. کاهش سهم ایران از بازار جهانی نفت و متاثر از آن کاهش اثرگذاری جهانی کشور در بخش انرژی به عواملی همچون سرمایه گذاری کم داخلی، عدم توانایی جذب سرمایه گذاری خارجی، محدودیت های بین المللی، جذاب نبودن سرمایه گذاری در صنعت نفت برای بخش خصوصی و در پاره ای از اوقات مدیریت ناکارآمد برمی گردد. مدیران صنعت نفت در 30 سال گذشته هیچ گاه به دنبال ایجاد جذابیت سرمایه گذاری در این صنعت برای بخش خصوصی نبوده اند که در نهایت سرمایه گذاران داخلی، سرمایه گذاری در کشورهایی همچون امارات، ترکیه، جمهوری آذربایجان و برخی کشورهای اروپایی را ترجیح داده و سرمایه خود را از کشور خارج کرده اند. از طرفی وجود قوانین دست و پاگیر و بوروکراسی پیچیده در ایران مانع از جذب سرمایه گذاران خارجی بوده که در این رابطه اصلاح قوانین و تشکیل شرکت های چندملیتی می تواند مثمرثمر واقع شود. در این بین نباید از وجود محدودیت های بین المللی برای ورود سرمایه گذاران خارجی به ایران نیز غافل شد. در این مورد می شد با برقراری ارتباط دوطرفه و ایجاد تعامل مثبت در سطح بین الملل از تشدید این محدودیت ها جلوگیری کرد. عواملی همچون افزایش صادرات جهانی، افزایش مصرف داخلی نفت خام، ورود تاسیسات و چاه ها به نیمه دوم عمر خود و عدم مدیریت و برنامه ریزی بلندمدت دست به دست هم دادند و جایگاه ایران در صادرات نفت جهان را کاهش دادند. در برنامه ریزی و مدیریت باید این نکته مدنظر قرار گیرد که استخراج هرچه بیشتر نفت و خام فروشی آن موفقیت به حساب نمی آید. امروزه موفقیت در عرصه صنعت نفت به معنای افزایش توان تولید، افزایش قدرت ذخیره سازی، افزایش ظرفیت پالایشگاه ها، ترانزیت نفت و گاز و تجارت نفت، گاز و مشتقات آنها است. در صورت وجود برنامه بلندمدت و یک مدیریت قوی و کارآمد و درک صحیح از پیشرفت و موفقیت در صنعت نفت می توان باز هم به یک قطب قابل اتکا در عرصه بین المللی تبدیل شد و جایگاه ایران در بازار انرژی و نفت و گاز را ارتقا داد.