کد خبر: ۲۲۵۲۱۱
تاریخ انتشار: ۲۳ فروردين ۱۳۹۶ - ۱۵:۱۶
پول نیوز بررسی کرد؛
ابراهیم رزاقی استاد بازنشسته دانشگاه اعتقاد دارد: اعداد و ارقامی که از سوی مراکز مختلف ارائه می شود از فرمول های مختلف و نیز داده های مختلف متاثر می شود. داده ها و فرمول های ریاضی در عددی که برای شاخص های مختلف ارایه می شود موثر هستند.
چرایی تفاوت آماری مراکز مختلف در یک شاخص اقتصادی
پول نیوز - یک نماینده مجلس با انتقاد از تفاوتهای اماری میان مراجع رسمی مختلف در مورد نرخ تورم با اشاره به ارائه گزارشی از عملکرد بودجه سال ٩٥ توسط دولت گفت: یکی از مشکلات اساسی در کشور ارائه آمار است، چرا که آمار از مبادی مختلف و متفاوت از یکدیگر بیان می شود.
نماینده مردم شاهرود به خانه ملت گفت: آماری که بانک مرکزی، مرکز آمار، مرکز پژوهش های مجلس و همچنین آماری که اخیرا توسط وزارت اطلاعات ارائه شده مغایر یکدیگر هستند.

حسینی شاهرودی با بیان اینکه آمار تورم در سال ٩٥ از ٦.٨ درصدی اعلامی دولت تا ١١ درصد اعلامی سایر دستگاه ها مشاهده شده است، ادامه داد: تورم به هر میزان و یا عددی که اعلام شده صفر یا ٢٠ درصد اثر کاهش تورمی آن در سفره های مردم مشاهده نشده است، در حالی که مردم باید این کاهش تورم را در زندگی خود احساس کنند.

به گزارش پول نیوز؛ براساس اطلاعات مرکز آمار ایران، شاخص کل (برمبنای ۱۰۰=۱۳۹۰) در سال ۱۳۹۵ به رقم ۲۳۱.۶ رسید که نسبت به سال قبل ۶.۸ درصد افزایش داشته است و نشان‌دهنده کاهش نرخ تورم سال ۱۳۹۵ نسبت به نرخ تورم سال ۱۳۹۴ (۱۱.۳ درصد) است.

شاخص گروه عمده «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» در این سال به رقم ۲۷۲.۳ رسید که نسبت به سال قبل ۷.۶ درصد افزایش داشته است و نسبت به نرخ تورم این گروه در سال ۱۳۹۴ (۹.۷ درصد) کاهش داشته است. شاخص گروه اصلی «خوراکی‌ها» در سال مورد بررسی به عدد ۲۷۰.۰ رسید که نسبت به سال قبل ۷.۴ درصد افزایش نشان می‌دهد.

همچنین شاخص گروه عمده «کالاهای غیر خوراکی و خدمات» در سال ۱۳۹۵ به رقم ۲۱۷.۷ رسید که ۶.۴ درصد نسبت به سال قبل افزایش داشته است و نشان‌دهنده کاهش نرخ تورم این گروه در سال ۱۳۹۵ نسبت به نرخ تورم همین گروه در سال ۱۳۹۴ (۱۲.۰ درصد) است.  نرخ تورم در دوازده ماه منتهی به اسفندماه ۱۳۹۵ نسبت به دوازده ماه منتهی به اسفندماه ۱۳۹۴ معادل ۹ درصد است.

از سوی دیگر بانک مرکزی هم گزارش داده که تحقق نرخ تورم ۹ درصدی سال گذشته بعد از نرخ تورم تک رقمی سال ۱۳۶۹ دومین تجربه ایران در دستیابی به نرخ تورم زیر ۱۰ درصد است، بر این اساس ایران پس از ۲۶ سال در ردیف کشورهای با نرخ تورم یک رقمی قرار گرفته است.

اما واقعا چرا آمار حوزه های اقتصادی در بررسی مراجع مختلف، متفاوت و گاهی متضاد هستند؟ تضادی که در آمارهای بانک مرکزی و مرکز آمار نمود بیشتری یافته است.

در سنوات گذشته شاهد بودیم که این دو مرجع آمارهای متفاوتی ارائه کرده و هر یک بررسی کارشناسان خود را درست و اصولی نامیده اند؛ بانک مرکزی معتقد است این بانک در طول ده‌ها سال به تولید و انتشار آمار با بالاترین میزان استاندارد اقدام کرده و در طول ۷۹ سال گذشته این اقدام مرتباً صورت گرفته است.

بانک مرکزی معتقد است به دلیل استناد مراجع رسمی و بین‌المللی به آمارهای تولیدی این بانک و استفاده برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران کشور از آمارهای بانک مرکزی،‌ تولید آمار توسط این نهاد نه فقط ادامه خواهد یافت بلکه ضروری نیز است.

 از سوی دیگر مرکز آمار معتقد است تنها مرجع رسمی ارائه آمار است و حتی در برهه ای پیشنهاد داد که برای حل این موضوع شورای عالی آمار نشست‌هایی بین کارشناسان بانک مرکزی و مرکز آمار برگزار شود و در نهایت انتشار آمار با نام مرکز آمار ایران باشد؛ اما بانک مرکزی تولید و انتشار جداگانه آمارها را از دستور کار خارج نکرد و مستقلا آمار منتشر کرد.

یک مساله اساسی در تولید جداگانه آمارها توسط این 2 مرکز این است که محاسبات درباره نرخ تورم،‌ نرخ رشد اقتصادی،‌ نرخ بیکاری و.... دارای اختلاف بوده و از این‌رو وقتی 2 نرخ تورم متفاوت برای یک ماه مشخص از سوی 2 مرکز اعلام می‌شود، قابلیت استناد محاسبات کمرنگ می‌شود و نوعی سردرگمی برای تحلیلگران و سیاست‌گذاران اقتصادی ایجاد می‌کند.

پیشتر رئیس مرکز آمار ایران درباره دلایل تفاوت آمارهای مرکز آمار ایران با بانک مرکزی ایران گفته بود:  وقتی به صورت نمونه‌ای کار انجام می‌دهیم و به اطلاعات تعدادی از پرسش‌نامه‌ها که از طریق پاسخگویان پر شده است، مراجعه می‌کنیم چون نمونه‌های ما متفاوت است، پاسخ‌ها هم متفاوت است.

وی بیان کرد: فرض کنید قرار است نرخ تورم یا نرخ بیکاری اعلام شود. ما که نمی‌توانیم همه آحاد مردم و کالاها و خدمات را بررسی کنیم. به صورت نمونه تعدادی کالا و خدمات را بر می‌گزینیم و در مواردی اقلام منتخب ما با اقلام منتخب بانک مرکزی متفاوت و وزن‌های آن‌ها نیز متفاوت است و از آن‌ مهم‌تر اینکه پاسخگویان ما نیز متفاوت هستند و اعدادی که بر اساس خود اظهاری ارایه می‌کنند، ممکن است اختلافاتی با یکدیگر داشته باشند.

وی در پاسخ به این سوال که چرا مرکز آمار ایران معمولا نرخ رشد تورم را کمتر از بانک مرکزی برآورد می‌کند، با تاکید بر صحت آمار مرکز آمار ایران بیان کرد: مرکز آمار ایران برای به دست آوردن تورم از ۵۸ هزار منبع اطلاع یا پاسخگو و ۳۰۰ هزار مظنه قیمت می‌گیریم و میانگین می‌گیریم که ببینیم تورم چقدر است و به نظر من اختلافات آماری میان مرکز آمار ایران و بانک مرکزی جزئی است. مهم این است که آمارهای ارایه شده از سوی دو نهاد هم‌جهت هستند، بنابراین به نظر من این تفاوت‌های جزئی موجود طبیعی است.

رئیس مرکز آمار ایران، درباره اینکه کدام یک از دو نهاد مهم ارایه آمار در ایران، قابلیت استناد بیشتری دارند، بیان کرد: مرجع رسمی آمارهای رسمی کشور، مرکز آمار ایران است؛ همانند بیش از ۹۵ درصد از باقی کشورهای دنیا.

در این میان اما هستند کارشناسانی که میزان شاخص های اقتصادی بیان شده از سوی مرکز آمار یا بانک مرکزی را تنها منوط به فرمولی می دانند که این مراجع از طریق آنها شاخص های اقتصادی را محاسبه کرده و اعلام می کنند؛ این کارشناسان می گویند داده ها و فرمول های ریاضی در عددی که برای شاخص های مختلف ارایه می شود موثر هستند.

ابراهیم رزاقی استاد بازنشسته دانشگاه از این دسته کارشناسان است و اعتقاد دارد اعداد و ارقامی که از سوی مراکز مختلف ارائه می شود از فرمول های مختلف و نیز داده های مختلف متاثر می شود.

این کارشناس اقتصادی در گفتگو با خبرنگار پول نیوز تصریح کرد: آنچه که مورد توجه و اهمیت قرار دارد نحوه محاسبه رشد اقتصادی، تورم و سایر شاخص های اقتصادی است. باید مشخص شود که چه داده هایی برای محاسبه این شاخص ها مورد استفاده قرار گرفته و از طریق کدام فرمول ریاضی محاسبه می شوند.

رزاقی خاطر نشان کرد: مثلا گفته می شود که برای تورم طبقه کارگری 33 کالا مورد بررسی قرار می گیرد  اما برای محاسبه تورم کل 300 کالا بررسی می شود و از آنجایی که ظریب اهمیت ها متغیر هستند به راحتی می توان شاخص های اقتصادی را به شکل های مختلف محاسبه کرد.


نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: